Atrakcje astronomiczne na niebie we wrześniu 2025 roku.

Wkrótce rozpocznie się astronomiczna jesień. Coraz dłuższe noce to prawdziwa gratka dla miłośników zjawisk astronomicznych. We wrześniu nie zabraknie podniebnych atrakcji, a już jutro czeka nas wyjątkowe widowisko – całkowite zaćmienie Księżyca.

“Ucieczka” jasnej pory doby, rozpędziła się na dobre. Aktualnie ubywa nam o 3-4 minuty na dobę. W Warszawie 1 września Słońce wzeszło o godz. 05:44, a zaszło o godz. 19:27. Natomiast w ostatnim dniu tego miesiąca dzień rozpocznie się w stolicy o godz. 06:33, a zakończy o godz. 18:19. Oznacza to, że dzień w ciągu całego miesiąca skróci się na rzecz wydłużenia nocy o 2 godziny i 3 minuty (123 minuty).

Również wysokość górowania Słońca następuje coraz niżej. W Warszawie 1 września górowanie miało miejsce na wysokości 46 stopni, a 30 września nasza dzienna gwiazda wzniesie się w południe słonecznie zaledwie na wysokość 35 stopni.

Wrześniowa kolejność faz Księżyca jest następująca: pełnia będzie mieć miejsce jutro – 7 września o godz. 20:11, ostatnia kwadra przypadnie na 14 września o godz. 12:35, nów nastąpi 21 września o godz. 21:54, natomiast pierwsza kwadra ukaże się 30 września o godz. 01:54.

Czas na planety. Merkury szybko gaśnie w blasku Słońca, osiąga koniunkcję górną w dniu 13 września i przechodzi z nieba porannego na wieczorne. Przez cały miesiąc znajduje się zbyt nisko w blasku Słońca dla każdego, kto mieszka lub będzie się znajdował w tym czasie na średnich szerokościach geograficznych.

Wenus wschodzi na północnym-wschodzie niecałe 3 godziny przed Słońcem – i jednocześnie z Syriuszem – w pierwszych dniach września dla obserwatorów znajdujących się na 50° szerokości geograficznej północnej. Świeci swoim tradycyjnym, silnym, białym blaskiem, choć w teleskopach jest teraz raczej małym i pozbawionym szczegółów garbem. Druga od Słońca planeta przemieszcza się we wrześniu przez znaczną część gwiazdozbiorów Raka i Lwa, a podczas pierwszych kilku wrześniowych poranków można zaobserwować kilka znaczących koniunkcji z gwiazdami.

Najważniejsza nastąpi 19 września wczesnym rankiem, ok. 90 minut przed wschodem Słońca, bardzo nisko na wschodnim horyzoncie będzie widoczna niezwykle bliska koniunkcja Księżyca, planety oraz jasnej gwiazdy. Dwa dni przed nowiem, wąski, ubywający sierp Księżyca znajdzie się niecały stopień na lewo od Wenus. Jednocześnie ta olśniewająca planeta będzie świecić z jasnością -3,9 magnitudo, zaledwie 0,5 stopnia na północ (w lewym górnym rogu) od Regulusa o jasności 1 magnitudo. Ich bliskość wzmocni kontrast między srebrzysto-białym kolorem planety a błękitem gwiazdy. Wenus zakończy wrzesień, wschodząc zaledwie 2 godziny przed naszą dzienną gwiazdą.

Mars jest aktualnie w ostatnim pełnym miesiącu widoczności. Zachodzi przed końcem wieczornego zmierzchu i każdego dnia staje się coraz trudniejszy do zauważenia, ponieważ schodzi coraz niżej na zachodnim, południowo-zachodnim niebie. 12 września planeta będzie mijać gwiazdę Spica o jasności 1. wielkości gwiazdowej, około 2 stopnie w górę i na prawo, w gwiazdozbiorze Panny. Gwiazda wydaje się dwa razy jaśniejsza od żółto-pomarańczowej planety. Poszukiwanie obiektu należy rozpocząć nisko nad horyzontem około 45 minut po zachodzie Słońca. Lornetka okaże się najbardziej pomocna w ich zlokalizowaniu.

Natomiast 24 września, około pół godziny po zachodzie Słońca, należy spojrzeć przez lornetkę bardzo nisko, w pobliżu zachodniego-południowo-zachodniego horyzontu, by zobaczyć przybywający sierp Księżyca, trzy dni po nowiu. Jeśli uda się nam go znaleźć na jasnym tle wieczornego nieba o zmierzchu, warto spróbować również dostrzec Marsa ok. 7 stopni na prawo od Księżyca w jego górnym rogu. To prawdopodobnie ostatnia okazja, aby zobaczyć tę planetę na wieczornym niebie, zanim całkowicie zniknie w blasku zachodzącego Słońca.

Jowisz, czyli największa planeta Układu Słonecznego, wschodzi po północy i świeci jasno z jasnością -2,1 magnitudo. Jego cztery księżyce są widoczne w najmniejszym teleskopie, co zapewni niepowtarzalne zakończenie wielu nocnych sesji obserwacyjnych we wrześniu.

16 września w godzinach porannych, na kilka godzin przed wschodem Słońca, we wschodniej części horyzontu będzie można zaobserwować piękny, ubywający sierp Księżyca. Około 4,5 stopnia w dół po jego prawej stronie będzie świecił Jowisz, a po lewej stronie Księżyca będą świecić dwie gwiazdy wyznaczające głowy Bliźniąt – Polluksa i Kastora.

Saturn znajduje się obecnie bardzo blisko granicy oddzielającej zodiakalne konstelacje Ryb i Wodnika i wschodzi tuż przed zachodem Słońca. 21 września osiągnie opozycję, co oznacza, że ​​​​w tym miesiącu będziemy obserwować Saturna w jego największej jasności, a oświetlona Słońcem powierzchnia jego pierścieni zmniejsza się z 2,5 stopnia do 1,5 stopnia od krawędzi. W teleskopie pierścienie powinny być widoczne jako jasna linia blasku po obu stronach złotego globu. Pierścienie we wrześniu są tak cienkie, że najjaśniejsza jasność Saturna wynosi +0,6 magnitudo.

Jednak podczas nocy o dobrej widoczności, nawet małe teleskopy powinny ukazać przebłyski wąskiego układu pierścieni. 8 września, począwszy od godziny 20:30, należy spojrzeć nisko na wschód, aby zobaczyć Księżyc, dzień po pełni. Saturn ujawni się jako jasna, bladożółta gwiazda, znajdująca się około 5,5 stopnia na prawo od Księżyca.

Uran co prawda nie jest widoczny gołym okiem, jednak świeci przez większość nocy w gwiazdozbiorze Byka, ok. 4 stopnie poniżej Plejad. Zwykły teleskop powinien ujawnić szczegóły przedostatniej planety od Słońca. W pierwszym dniu kalendarzowej jesieni, 23 września, planeta Neptun osiągnie opozycję. Świeci podobnie jak Saturn – w gwiazdozbiorze Ryb, ale mimo swojego największego zbliżenia do Ziemi, planeta nie będzie widoczna nieuzbrojonym okiem.

♦ Zaćmienie Księżyca i równonoc jesienna ♦

Ważnym wydarzeniem astronomicznym września będzie całkowite zaćmienie Księżyca, które nastąpi w niedzielę, 7 września. W szczytowym momencie tego zjawiska Księżyc przejdzie przez wewnętrzny cień Ziemi, przybierając głęboki odcień czerwieni, co często nazywane jest Krwawym Księżycem. Jest to drugie całkowite zaćmienie Księżyca w 2025 roku.

Jednak w przeciwieństwie do pierwszego zaćmienia w marcu, zaćmienie w tym miesiącu nie będzie widoczne ze Stanów Zjednoczonych. Spektakl będzie ograniczony do Azji, Afryki, Europy, Australii, Nowej Zelandii i większości Antarktydy. W Polsce widoczne będzie większość tego zjawiska, a na pewno faza całkowita.

Wraz z nadejściem równonocy, która w 2025 roku nastąpi w poniedziałek, 22 września, o godz. 20:19 czasu polskiego, zbliża się zmiana pór roku. Na półkuli północnej oznacza to koniec lata i początek jesieni, natomiast na obszarach położonych na południe od równika rozpoczyna się wiosna.

W dniu równonocy promienie słoneczne padają bezpośrednio na równik. Powoduje to, że na całym globie panuje około 12 godzin światła dziennego i 12 godzin ciemności. Następnie noce na półkuli północnej będą stopniowo stawały się dłuższe od dni, a tendencja ta utrzyma się aż do przesilenia grudniowego.