Podsumowanie wycieczki mazowieckiej w dniach 31.05.2025 r. – 01.06.2025 r.

W dniach 31.05.2025 r. – 01.06.2025 r. ekipa tree hunterów w składzie Marek Łuszczyński ( www.pomniki-przyrody.pl ) oraz Paweł Lenart ( www.lenartpawel.pl ), odwiedziła wybrane osobliwości dendrologiczne, zlokalizowane w woj. łódzkim i mazowieckim. Wyprawę ochrzciliśmy mianem “mazowieckiej”, ponieważ najważniejszym punktem eskapady był dąb szypułkowy “Uparty Mazur”, który obecnie stanowi numer jeden dębowej potęgi Mazowsza. W tym wpisie podsumowuję wyprawę z podaniem linków do wszystkich artykułów. Jak kolega Marek dokończy wpisy na swoim blogu, również dodam linki (kilka z nich już dodałem).

(1) Pomnikowy dąb szypułkowy w Złoczewie.

W Złoczewie (woj. łódzkie, powiat sieradzki, gmina miejsko-wiejska Złoczew), przy ulicy Cegielnianej w północnej części Złoczewa rośnie gruby, rozłożysty i piękny dąb szypułkowy, który od 1998 roku jest chroniony jako pomnik przyrody ożywionej. Wybrane parametry drzewa wynoszą: obwód pierśnicowy pnia 614 cm (pomiar własny z 01.06.2025 r.), wysokość 17 metrów (według danych z albumu “Polskie Dęby” 100 dębów na 100-lecie PTD, PTD 2024), w rejestrach nie podano szacunkowego wieku drzewa.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowy dąb szypułkowy w Złoczewie.

⇒ Link do artykułu na blogu Marka: Pomnikowy dąb przy ul. Cegielnianej w Złoczewie (pow. sieradzki, łódzkie).

(2) Pomnikowy dąb szypułkowy “Uparty Mazur” z Młocka. Geniusz rodzimej dendroflory.

W Młocku (woj. mazowieckie, powiat ciechanowski, gmina Ojrzeń) na polu uprawnym nieopodal ściany lasu, rośnie najpotężniejsze drzewo Mazowsza, którym jest dąb szypułkowy “Uparty Mazur”, który od 1967 roku jest chroniony jako pomnik przyrody ożywionej.

Wybrane parametry drzewa wynoszą: obwód pnia na poziomie pierśnicy 950 cm (pomiar własny z 31.05.2025 r.), wysokość dębu 36 metrów (według danych z albumu “Polskie Dęby” 100 dębów na 100-lecie PTD, PTD 2024), wiek 511 lat – według stanu na 2025 rok (na podstawie danych z albumu “Drzewa Polski. Najgrubsze. Najstarsze. Najsłynniejsze”, PWN 2015).

Drzewo odznacza się fenomenalną, bardzo rozłożystą i silnie ugałęzioną koroną, która co roku pokrywa się grubym garniturem liści oraz potężnym pniem, dzięki któremu osobnik ten znajduje się w elitarnej i nielicznej grupie polskich dębów, których obwód pnia przekracza 900 cm. Jeśli chodzi o stan techniczny i zdrowotny to “Uparty Mazur” jest obecnie numerem jeden w Polsce. Żaden inny jednopniowy dąb szypułkowy rosnący na terenie naszego kraju, z obwodem pnia wynoszącym 900 cm lub więcej, nie posiada tak imponującego wyglądu i monumentalnej korony.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowy dąb szypułkowy “Uparty Mazur” z Młocka. Geniusz rodzimej dendroflory.

(3) Pomnikowy dąb szypułkowy w Dąbrówce. Potężny, ale martwy.

W Dąbrówce (woj. łódzkie, powiat sieradzki, gmina Sieradz) znajduje się pomnikowy dąb szypułkowy, którego obwód pierśnicowy pnia wynosi 760 cm, wysokość 29 metrów (według danych z CRFOP). 

Obecnie drzewo jest już całkowicie martwe, chociaż jeszcze w latach 2015-2016 dąb odznaczał się dużą żywotnością, mocno ugałęzioną koroną i szybko powiększał obwód pnia.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowy dąb szypułkowy w Dąbrówce. Potężny, ale martwy.

⇒ Link do artykułu na blogu Marka: Pomnikowy dąb z Dąbrówki (gm. Sieradz, łódzkie).

(4) Platan klonolistny w założeniu parkowym w Nieborowie.

W Nieborowie (woj. łódzkie, powiat łowicki, gmina Nieborów) na terenie parku dworskiego, tuż obok pięknej rezydencji magnackiej rośnie ogromny platan klonolistny o bardzo szerokiej, silnie ugałęzionej, ulistnionej i wspaniale prezentującej się koronie.

Wybrane parametry drzewa wynoszą: obwód pnia na poziomie 60 cm – 753 cm (pomiar własny z 31.05.2025 r.), wysokość platana ponad 30 metrów, wiek 255 lat – według stanu na 2025 rok (na podstawie danych z tabliczki przybitej na pniu i publikacji dra C. Pacyniaka „Najstarsze drzewa w Polsce”, Warszawa 1992 r.).

Drzewo to odznacza się malowniczym, krótkim, przysadzistym pniem z charakterystyczną, ogromną naroślą, efektownymi napływami korzeniowymi i bardzo silnie rozbudowaną koroną. Stan zdrowotny platana jest bardzo dobry, podobnie jak jego stan techniczny. W celu ochrony długachnych, rozłożystych, ugałęzionych konarów drzewa przed wyłamaniami, zastosowano system wiązań linowych. Drzewo to należy do grona najpiękniejszych platanów klonolistnych rosnących na terenie naszego kraju.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Platan klonolistny w założeniu parkowym w Nieborowie.

(5) Pozostałe, wybrane drzewa w założeniu parkowym w Nieborowie.

Wśród innych osobliwości dendrologicznych parku w Nieborowie, na szczególną uwagę zasługuje między innymi platan klonolisnty, który rośnie na drugim skrzydle rezydencji magnackiej. Jest on zdecydowanie mniejszy od wielkiego platana z naroślą, ale warto na niego zwrócić uwagę z kilku powodów.

Po pierwsze – przy najmniejszych podmuchach wiatru, pień drzewa skrzypi jak drzwi starej szafy, stąd nazwałem go platanem “skrzypiącym”. Po drugie – w koronie okazu znajduje się wyjątkowo gęsta sieć wiązań linowych, bez których drzewo runęłoby na ziemię. Po trzecie – stan techniczny pnia platana jest fatalny, drzewo trzyma statykę dzięki sztucznym wzmocnieniom i wykonanym zabiegom. Już te trzy punkty stanowią wystarczające przesłanki, aby spojrzeć z zainteresowaniem na dendrologicznego weterana.

Drugim ciekawym drzewem jest wiąz szypułkowy, który rośnie przy murze na terenie parku, w pobliżu rezydencji magnackiej. Nie zmierzyłem obwodu pnia drzewa, ale na oko wynosi on około 400 cm lub nieco więcej.

Jednym z najciekawszych drzew jest lipa, którą nazwałem “Gimnastyczką”. Pień drzewa po krótkim wzroście z ziemi do góry, bardzo szybko przechyla się, aż łukowatym wygięciem sięga do samej ziemi i opiera się na niej, po czym ponownie zaczyna się wznosić ku górze.

Bardziej w głębi parku odnajdziemy pochyłą robinię akacjową, na którą nie zwróciłbym zbytnio uwagi, gdyż jej gabaryty są bardzo przeciętne. Jednak jej znaczna pochyłość (około 45 stopni) powoduje, że nie sposób jej nie zauważyć.

Ostatnim drzewem, na które zwróciliśmy uwagę jako tree hunterzy to topola biała rosnąca w pobliżu stawu. Wznosi się na wysokość ponad 30 metrów i jest naprawdę potężna, choć jeszcze daleko jej do krajowych gigantów z gatunku Populus alba. W Nieborowie znajduje się również pomnikowa aleja drzew, którą opisał Marek.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pozostałe, wybrane drzewa w założeniu parkowym w Nieborowie.

⇒ Link do artykułu na blogu Marka: Pomnikowa aleja w Nieborowie (pow. łowicki, łódzkie).

(6) Pomnikowa topola czarna “Kromnowska” z Kromnowa. Ukryty olbrzym.

W Kromnowie (woj. mazowieckie, powiat sochaczewski, gmina Brochów) pomiędzy wałem przeciwpowodziowym a korytem Wisły, w otulinie Kampinowskiego Parku Narodowego, rośnie jedna z najgrubszych i najwyższych topól czarnych w Polsce, zwana – od nazwy miejscowości – topolą “Kromnowską”.

Wybrane parametry drzewa wynoszą: obwód pnia na poziomie pierśnicy – 838 cm (pomiar własny z 31.05.2025 r.), wysokość topoli około 34-35 m, wiek 214 lat – według stanu na 2025 rok (na podstawie danych z albumu “Drzewa Polski. Najgrubsze. Najstarsze. Najsłynniejsze”, PWN 2015).

Kondycja zdrowotna drzewa w ostatnich latach uległa wyraźnemu pogorszeniu, na pniu notuje się ubytki kory, dziuple, a pod drzewem leży kilka okazałych konarów i gałęzi, które odłamały się od korony topoli. Ponad 10 lat temu drzewo było opisywane jako okaz zdrowia i witalności.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowa topola czarna “Kromnowska” z Kromnowa. Ukryty olbrzym.

⇒ Link do artykułu na blogu Marka: Kromnowska Topola w gminie Brochów (pow. sochaczewski, mazowieckie).

(7) Pomnikowy dąb szypułkowy “Obrońca” ze Śladowa. Drzewo, które powstrzymało ogień.

W Śladowie (woj. mazowieckie, powiat sochaczewski, gmina Brochów) na terenie prywatnej posesji Państwa Tempczyków rośnie przepiękny, rozłożysty i atletycznie zbudowany dąb szypułkowy “Obrońca”, z którym związana jest tragiczna i jednocześnie niezwykła historia z początku II wojny Światowej, bowiem drzewo powstrzymało szalejący pożar, który mógł zrujnować pozostałe gospodarstwa tej urokliwej wsi. Stąd został nazwany przez mieszkańców “Obrońcą”.

Fot. Arleta Tempczyk

Wybrane parametry drzewa wynoszą: obwód pnia na poziomie pierśnicy – 695 cm, wysokość dębu 20 m, szacunkowy wiek 300 lat – wszystkie dane według stanu na 2011 rok, na podstawie danych z albumu “Drzewa Polski. Najgrubsze. Najstarsze. Najsłynniejsze”, PWN 2015. Obecny (w 2025 roku) szacunkowy wiek drzewa wynosi 314 lat.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowy dąb szypułkowy “Obrońca” ze Śladowa. Drzewo, które powstrzymało ogień.

(8) Pozostałe, wybrane pomnikowe dęby szypułkowe ze Śladowa.

Tuż obok posesji nr 65 rośnie piękny, masywny dąb szypułkowy nazwany dębem “Jagiełły”.  Aktualny obwód pierśnicowy pnia dębu wynosi 535 cm. Drzewo charakteryzuje krótki, gruby, nieco beczkowaty pień, który na wysokości około 4,5 – 5 metrów rozchodzi się na trzy masywne przewodniki. Dąb jest oznaczony stosowną tabliczką i posiada widoczną dziuplę po usuniętym chirurgicznie konarze na wysokości około 3,5 m.

Zaledwie kilkadziesiąt metrów dalej, w pobliżu posesji nr 67 rośnie ostatnie pomnikowe drzewo na zabudowanym terenie Śladowa. Zgodnie z danymi zawartymi w CRFOP, obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosi 374 cm, wysokość okazu 20 metrów.

W dolinie Wisły, na łące, w odległości ok 35 m od szosy na północ rośnie dąb szypułkowy “Pradziadka”, którego obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosi 415 cm, wysokość 20 metrów (dane z CRFOP). Drzewo zostało porażone przez piorun, na całej długości pnia można dostrzec listwę piorunową. To gwałtowne zdarzenie losowe wpłynęło zarówno na stan techniczny dębu jak i na jego witalność.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pozostałe, wybrane pomnikowe dęby szypułkowe ze Śladowa.

⇒ Link do artykułu na blogu Marka: Pomnikowe dęby ze Śladowa (gm. Brochów, mazowieckie).

(9) Pomnikowy dąb szypułkowy w Pieczyskach Iłowskich. Ciężko doświadczony przez życie.

W Pieczyskach Iłowskich (woj. mazowieckie, powiat sochaczewski, gmina Iłów) przy prywatnej posesji Pana Rafała Kuczyńskiego, tuż obok drogi na końcu wsi rośnie majestatyczny dąb szypułkowy, który od 1980 roku jest chroniony jako pomnik przyrody ożywionej.

Wybrane parametry drzewa wynoszą: obwód pnia na poziomie pierśnicy – 780 cm (pomiar własny z 31.05.2025 r.), wysokość dębu około 22 m, szacunkowy wiek 360 lat w 2025 roku (według danych z albumu “Drzewa Polski. Najgrubsze. Najstarsze. Najsłynniejsze”, PWN 2015.).

Zbieg nieszczęśliwych wydarzeń (osłabienie mechaniczne wskutek działalności grzybów, nawalne opady deszczu, wiatr), spowodował wyłamanie się ogromnych konarów drzewa i niebezpieczeństwo rozpęknięcia się pnia, w konsekwencji utratę tego bardzo cennego dębu. Natychmiastowe działania władz i wykonane przez arborystów zabiegi pozwoliły ocalić drzewo, które wciąż wykazuje dużą żywotność, wypuszczając liczne pędy i gęste ulistnienie.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowy dąb szypułkowy w Pieczyskach Iłowskich. Ciężko doświadczony przez życie.

(10) Para pomnikowych dębów szypułkowych przy drodze Luberadz – Malużyn.

Przy drodze Luberadz – Małużyn (woj. mazowieckie, powiat ciechanowski, gmina Ojrzeń) rośnie para dębów szypułkowych, które od 1979 roku są chronione jako pomniki przyrody ożywionej. Obwody pni drzew wynoszą: 509 i 543 cm, wysokość 16 i 20 metrów (według CRFOP).

Przy pniu chudszego dębu postawiono drewniany płotek, a na drzewie przyczepiono kapliczkę. Nad kapliczką widnieje dziupla po wyłamanym konarze, nad dziuplą prawie całkowicie zasklepiona rana, prawdopodobnie po chirurgicznym usunięciu innego konara, natomiast nad raną druga dziupla.

Podobnych przypadłości dorobił się grubszy dąb, tj. dziuple i ślady po wyłamanych bądź chirurgicznie usuniętych konarach. Stan techniczny obu drzew jest zadowalający. Również kondycja zdrowotna pomnikowych okazów jest całkiem niezła.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Para pomnikowych dębów szypułkowych przy drodze Luberadz – Malużyn.

(11) Pomnikowy 200-letni drzewostan sosnowy w Leśnictwie Ościsłowo Nadleśnictwa Ciechanów.

W Nadleśnictwie Ciechanów, Leśnictwo Ościsłowo (woj. mazowieckie), oddział 112f (284f), znajduje się dość nietypowy (rzadko spotykany) pomnik przyrody ożywionej, którym jest drzewostan sosnowy z udziałem dębu szypułkowego i brzozy brodawkowatej na powierzchni 1,93 ha. W pobliżu wytyczono ścieżkę przyrodniczą, a jednym z punktów ścieżki jest miejsce pamięci narodowej.

Wysokość najdorodniejszych sosen przekracza 30 metrów, natomiast obwody ich pni 300 cm.

Stan zdrowotny i techniczny większości najdorodniejszych osobników jest bardzo dobry. Sosny górują tu nad innymi drzewami i są najmocniejszym, dendrologicznym punktem Uroczyska Ościsłowo.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowy 200-letni drzewostan sosnowy w Leśnictwie Ościsłowo Nadleśnictwa Ciechanów.

(12) Pomnikowe dęby szypułkowe obok 200-letniego drzewostanu sosnowego w Leśnictwie Ościsłowo Nadleśnictwa Ciechanów.

Na tym samym terenie przy leśnym dukcie spotkamy 3 pomnikowe dęby szypułkowe. Ich wiek szacuje się już na ponad 200 lat. A zatem są one w podobnym wieku co długachne sosny w chronionym drzewostanie sosnowym.

W CRFOP podano, że ochroną objęto tu 3 dęby szypułkowe jako grupę drzew, których obwody pni wynoszą: 418 cm, 317 cm i 324 cm.

Drzewa te odznaczają się stosunkowo wysokimi i wysmukłymi pniami, na których znajdują się zgrubienia po usuniętych chirurgicznie konarach i malownicze stanowiska mchów oraz niezbyt szerokimi koronami.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowe dęby szypułkowe obok 200-letniego drzewostanu sosnowego w Leśnictwie Ościsłowo Nadleśnictwa Ciechanów.

(13) Pomnikowy dąb szypułkowy w Rębowie. Porażony czy podpalony?

W Rębowie (woj. mazowieckie, powiat płocki, gmina Wyszogród) na polu uprawnym rośnie samotny dąb. Jego wysokość wynosi 21 metrów, obwód pnia na poziomie pierśnicy 550 cm (według danych z CRFOP). Czyli jest to już całkiem duży i gruby dąb. Koronę ma dość regularną, nawet nieźle ulistnioną, choć zredukowaną, zwłaszcza w dolnych partiach.

Z dalszej odległości dąb wygląda na kawał solidnego drzewa, jednak gdy spojrzymy bliżej na jego pień, dostrzeżemy “walkę” rośliny o każdy dzień życia, bowiem jest on mocno uszkodzony z wyraźnymi śladami ognia i ogromnym ubytkiem. Póki co, wytrzymałość mechaniczna dębu wygrywa z wiatrem i grawitacją. Miejsce uszkodzenia z jednej strony wygląda bardzo oryginalnie, przypomina głowę jakiegoś stworzenia z krótkim dziobem.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowy dąb szypułkowy w Rębowie. Porażony czy podpalony?

(14) Pomnikowe drzewa w Białobrzegach.

W Białobrzegach (woj. mazowieckie, powiat płocki, gmina Bodzanów) rosną 3 pomnikowe drzewa. Najpotężniejszym jest dąb szypułkowy “Chrobry”. W Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody podano, że obwód pierśnicowy pnia drzewa wynosi 870 cm, a jego wysokość 25 metrów. Obwód drzewa zmierzony zgodnie z zasadami obowiązującymi w dendrometrii wynosi ponad 741 cm.

Wrażenie wielkości “Chrobrego” dodatkowo potęguje imponująca korona o szerokości przekraczającej 21 m. Dąb ten na pierwszy rzut oka wydaje się być w doskonałej kondycji. Zdają się o tym świadczyć jego gęste, zielone liście oraz żywotne pędy. Niestety, po obejściu pnia wokoło, łatwo można stwierdzić, że od strony podwórza jest on zupełnie wypróchniały i zieje olbrzymią dziuplą.

Naprzeciwko potężnego dębu rośnie pomnikowy wiąz górski. Zgodnie z informacjami zawartymi w CRFOF, obwód pnia drzewa wynosi 376 cm, a jego wysokość to 14 metrów. Obecnie jest to ponad 20 metrów.

Trzecim pomnikowym drzewem w Białobrzegach jest piękna, bardzo gęsto ulistniona topola czarna zwana “Ostatnią”. Według informacji zawartych w CRFOP, obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosi 581 cm, wysokość 22 metry. Drzewo rośnie obok drogi i jest bardzo dobrze widoczne już z daleka.

Stan zdrowotny drzewa jest dobry, ale na pniu widać pierwsze oznaki jego słabnącej kondycji (ubytki kory, wypróchnienia i wyłamania konarów/gałęzi). Być może topola ta została kiedyś porażona przez piorun, jednak w stanie pełnego ulistnienia trudno to stwierdzić.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowe drzewa w Białobrzegach.

(15) Pomnikowe dęby szypułkowe w Bielino-Wirgni.

Przedostatnim punktem wyprawy mazowieckiej dla tree hunterów była niewielka wieś sołecka Bielino położona w woj. mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Słupno. Częścią wsi jest Wirgnia. Na terenie Bielino-Wirgni rosną 3 ciekawe pomnikowe dęby szypułkowe. Pierwszym jest dąb “Ksawery”, który mierzy 15 m wysokości i 456 cm obwodu pnia.

Drugi dąb “Gniewko” rośnie na skraju lasu. Drzewo charakteryzuje monumentalny “dziki” pokrój i gruby pień, z mocno bruzdowaną, głęboką korą typową dla bardzo starych dębów. Drzewo może mieć co najmniej kilkaset lat, być może 300–450, zależnie od lokalnych warunków i witalności okazu. Aktualny obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosi 694 cm.

To wspaniały, wielki dąb o imponującej sylwetce, należący bez wątpienia do najokazalszych drzew w regionie. Wygląda na drzewo bardzo stare, w dobrej kondycji, które pomimo naturalnych ubytków wciąż zachwyca siłą i majestatem.

Ostatni pomnikowy dąb o imieniu “Adam” rośnie na terenie działki o numerze ewidencyjnym 44 z obrębu 0002, przy ul. Słowiańskiej. Zgodnie z danymi zawartymi w CRFOP, obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosi 516 cm, wysokość drzewa 24,5 m. Jego pokrój jest zbliżony do dębu “Ksawery”, choć drzewo jest bardziej rozłożyste i monumentalne.

Opisywany egzemplarz z dalszej perspektywy wygląda jak dumny strażnik okolicznych domostw. Nie tak surowy i prastary jak dęby leśne, ale pełen klasy, zdrowia i harmonii. Jest wysoki, o bardzo eleganckiej, równomiernie rozłożonej koronie.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowe dęby szypułkowe w Bielino-Wirgni.

(16) Pomnikowy dąb szypułkowy “Wojciech” w Płocku.

Wśród 34. pomników przyrody ożywionej Płocka (woj. mazowieckie), jednym z najdorodniejszych i najcenniejszych drzew jest dąb szypułkowy “Wojciech”, który rośnie na działce nr 1688/7 (obręb 1) przy ul. Zarzecznej 6. Okaz jest objęty ochroną pomnikową od 1973 r.

Wybrane parametry drzewa wynoszą: obwód pnia na poziomie pierśnicy – 624 cm (pomiar własny z 01.06.2025 r.), wysokość dębu 24 m (według danych z CRFOP), wiek drzewa nieznany, ale ostrożnie można szacować, że wynosi on 300-350 lat. Niektóre źródła dają mu nawet 600 lat, ale jest to wartość znacznie przeszacowana. Drzewo imponuje rozłożystą, gęstą koroną, grubym, masywnym pniem i wspaniałą sylwetką. Stan techniczny drzewa jest dobry, podobnie wygląda jego kondycja zdrowotna.

⇒ Link do artykułu na moim blogu: Pomnikowy dąb szypułkowy “Wojciech” w Płocku.

Wyprawa minęła bardzo szybko, ale pozostały wspomnienia, zdjęcia i emocje towarzyszące odkrywaniu piękna naszych dendrologicznych perełek. 🌳💪😉