Pomnikowe dęby szypułkowe w Bielino-Wirgni.
♦ Bielino-Wirgnia ♦
Przedostatnim punktem wyprawy mazowieckiej dla tree hunterów była niewielka wieś sołecka Bielino położona w woj. mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Słupno. Częścią wsi jest Wirgnia, która w spisie miejscowości guberni płockiej wydanym w 1881 roku, została wymieniona jako wieś włościańska pod nazwą Wirginia. Wchodziła wówczas w skład gminy Bielino w ujeździe płockim i liczyła 130 mieszkańców. Na terenie Bielino-Wirgni rosną 3 ciekawe pomnikowe dęby szypułkowe.
♦ Dąb “Ksawery” ♦
Wszystkie drzewa mają swoje imiona. Rozpoczynam od grupy dwóch dębów. Zgodnie z informacjami zawartymi w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody ( Dęby_szypułkowe_Ksawery_i_Gniewko ): “Pomnik stanowi grupa 2 drzew, pierwszemu drzewu z gatunku dąb szypułkowy nadano nazwę “Ksawery”, mierzy ono 15 m wysokości, 456 cm obwodu i 145 cm pierśnicy. Drugiemu drzewu z gatunku dąb szypułkowy nadano nazwę “Gniewko”, mierzy ono 21 m wysokości, 683 cm obwodu i 217 cm pierśnicy.”
Podstawą prawną powołania drzew do ochrony jest Orzeczenie Nr 67 Wicewojewody Płockiego z dnia 27 grudnia 1983 r. o uznaniu za pomnik przyrody.
Pierwszy dąb “Ksawery” rośnie na prywatnej posesji i ma charakterystyczny, stożkowaty pokrój. Wszystkie rozchodzące się na boki konary zostały chirurgicznie zredukowane, a te które pozostawiono, są niemal pionowo skierowano do góry. Stan techniczny i zdrowotny drzewa jest dobry.
O witalności drzewa świadczy jego gęsto ulistniona korona. Najnowszym aktem regulującym status prawny drzew jest uchwała nr 248/XL/21 Rady Gminy Słupno z dnia 16 września 2021 r. w sprawie pomników przyrody na terenie Gminy Słupno. Dużo bardziej interesująco prezentuje się drugi dąb – “Gniewko”.
♦ Dąb “Gniewko” ♦
Drzewo jest nieco ukryte, rośnie na skraju lasu za posesją nr 51 przy ul. Słowiańskiej. Jest to kawał porządnego i pięknego dębiska.
Krótki pień i grube, liczne, nisko osadzone konary świadczą o tym, że wyrosło na otwartej przestrzeni. Dąb zrobił na nas duże wrażenie. Tym bardziej, że jest to osobnik mało znany, w Internecie trudno znaleźć bardziej szczegółowe opisy i zdjęcia tego drzewa.
Potężny masywny pień, prezentuje się wyjątkowo okazale na tle innych, znacznie chudszych drzew rosnących w pobliżu, którymi są tu przede wszystkim sosny pospolite.
Na pniu notuje się ślady po wyłamanych konarach, owocniki grzybów pasożytniczych oraz – z jednej strony – podłużne pęknięcie, które zwęża się ku dołowi i w końcu zanika.
Dąb charakteryzuje monumentalny “dziki” pokrój i gruby pień, z mocno bruzdowaną, głęboką korą typową dla bardzo starych dębów. Drzewo może mieć co najmniej kilkaset lat, być może 300–450, zależnie od lokalnych warunków i witalności okazu.
Aktualny obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosi 694 cm. Do osiągnięcia 7-miu metrów brakuje już tylko 6 cm.
Wnętrze dębu jest częściowo rozłożone przez grzyby, których owocniki w niewielkich skupiskach, można dostrzec w kilku miejscach, głównie na powierzchni pnia. Aby zapobiec jego rozszczepieniu, został on wzmocniony stalowymi prętami.
W koronie notuje się ślady po chirurgicznej ingerencji i usunięciu kilku konarów. Powstałe rany po tych zabiegach, drzewo w większości zdołało już pokryć tkanką przyranną.
Praktycznie na każdym poziomie dąb jest przyozdobiony malowniczymi stanowiskami mchów, które dodają mu patriarchalnego wyglądu.
W samym sercu cichego zagajnika, tam gdzie światło poranka sączy się przez liście jak złoty pył, stoi dąb stary jak echo dawnych czasów. Jego potężny pień, spękany i poskręcany jak dłonie starca, który widział już wszystko, wyrasta z ziemi niczym filar pradawnej świątyni.
Każda bruzda w jego korze jest historią — jedne opowiadają o burzach, które próbowały złamać jego ducha, inne o bezwietrznych latach, gdy drzewo mogło tylko słuchać, jak rośnie cisza.
Korona dębu rozpościera się szeroko, jakby strzegła czegoś, czego nie można już znaleźć w młodych lasach. Grube konary pną się ku niebu w majestatycznym geście, a ich rozłożenie przypomina ramiona olbrzyma, który od wieków broni niewidzialnej granicy między dzikością a ludzkim światem.
Dąb rośnie w zadrzewionej, nieco półdzikiej okolicy. Pod nim rosną liczne młode drzewa i podszyt, co świadczy o wilgotnym i żyznym siedlisku.
To wspaniały, monumentalny dąb o imponującej sylwetce, należący bez wątpienia do najokazalszych drzew w regionie. Wygląda na drzewo bardzo stare, w dobrej kondycji, które pomimo naturalnych ubytków wciąż zachwyca siłą i majestatem.
W dendrologicznym zachwycie z dłoni wyleciał mi włączony aparat fotograficzny, który zdążył jeszcze pstryknąć oryginalną fotkę spontanicznej impresji. 🙃
♦ Dąb “Adam” ♦
Ostatni pomnikowy dąb o imieniu “Adam” rośnie na terenie działki o numerze ewidencyjnym 44 z obrębu 0002, przy ul. Słowiańskiej. Drzewo powołano na pomnik przyrody Orzeczeniem Nr 68 Wicewojewody Płockiego z dnia 27 grudnia 1983 r. o uznaniu za pomnik przyrody.
Aktualnie obowiązującym aktem prawnym, który reguluje prawny status drzewa to uchwała nr 248/XL/21 Rady Gminy Słupno z dnia 16 września 2021 r. w sprawie pomników przyrody na terenie Gminy Słupno.
Zgodnie z danymi zawartymi w CRFOP ( Dąb_szypułkowy_Adam ), obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosi 516 cm, wysokość drzewa 24,5 m. Jego pokrój jest zbliżony do dębu “Ksawery”, choć drzewo jest bardziej rozłożyste i monumentalne.
Stan zdrowotny pomnikowego drzewa jest bardzo dobry – jego koronę pokrywa bardzo duża ilość liści. Również stan techniczny dębu, należy uznać co najmniej za dobry.
Opisywany egzemplarz z dalszej perspektywy wygląda jak dumny strażnik okolicznych domostw. Nie tak surowy i prastary jak dęby leśne, ale pełen klasy, zdrowia i harmonii. Jest wysoki, o bardzo eleganckiej, równomiernie rozłożonej koronie. Sylwetka drzewa świadczy o dziesięcioleciach spokojnego wzrostu, bez dramatycznych wichur i ułamanych konarów.
