Pomnikowe drzewa w Parku Strachowickim we Wrocławiu.

≈ Park ≈

Wrocławski park Strachowicki to jeden z mniej znanych, ale niezwykle urokliwych terenów zielonych Wrocławia, położony w pobliżu osiedla Strachowice, niedaleko lotniska. Mimo swojej peryferyjnej lokalizacji, park przyciąga lokalnych mieszkańców i spacerowiczów szukających ciszy oraz kontaktu z naturą.

Park zlokalizowany jest przy ul. Rdestowej, między osiedlami Strachowice a Jerzmanowo. Znajduje się na zachodnich rubieżach Wrocławia, w dzielnicy Fabryczna, w bliskim sąsiedztwie ulicy Jerzmanowskiej i Portu Lotniczego Wrocław (ok. 2 km w linii prostej). Park wyróżnia się naturalnym, półdzikim charakterem oraz bogactwem lokalnej flory i fauny.

Na terenie parku znajdują się zarośnięte aleje, łąki i młode zagajniki z brzozami oraz olchami. Wiosną i latem spotkać można tu liczne gatunki motyli, ptaków śpiewających i małych ssaków. Park jest częścią korytarza ekologicznego łączącego tereny nadodrzańskie z zachodnią częścią miasta.

W parku wytyczono kilka nieformalnych ścieżek spacerowych i tras rowerowych. Choć nie ma tu klasycznych alejek jak w miejskich parkach, wiele naturalnych dróg zostało utwardzonych przez samych spacerowiczów. Trasy biegną wzdłuż dawnych pól i nasypów kolejowych, łącząc ulice Rdestową i Jerzmanowską z bocznymi ścieżkami prowadzącymi na obrzeża lasu.

Park nie posiada typowej infrastruktury rekreacyjnej – to przestrzeń naturalna, bez ławek i placów zabaw. Brakuje również oświetlenia i oznakowania tras, co sprawia, że miejsce to zachowało swój dziki, półleśny charakter. Świetnie sprawdzi się dla tych, którzy cenią sobie ciszę, brak ingerencji człowieka i naturalny krajobraz.

♦ Źródło: Park Strachowicki Wrocław – lokalizacja, dojazd, spacery z psem

Powierzchnia parku wynosi 8 ha. Nie jest to zbyt dużo, ale nie jest to również przesadnie mało. Przez wiele lat na jego terenie mieliśmy 5 pomnikowych drzew, obecnie są to cztery pojedyncze drzewa, gdyż z jednego zdjęto ochronę, ale w tym wpisie również go zaprezentuję. Ponadto, jako tree hunter, odnalazłem w nim kilka innych okazów dendroflory, które nie są pomnikami przyrody, ale na tyle zwróciły moją uwagę, że poświęcę im odrębny wpis. W tym artykule skupię się na drzewach pomnikowych.

♦ Buk pospolity w odmianie purpurowej ♦

Na pierwszy opis idzie pomnikowy buk pospolity w odmianie czerwonolistnej. Drzewo objęto ochroną na podstawie uchwały Nr XXV/834/00 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 19.10.2000 r.

Zgodnie z danymi zawartymi w CRFOP ( Buk_pospolity_w_Parku_Strachowickim ), obwód pierśnicowy pnia drzewa wynosi 358 cm, wysokość okazu 26 metrów. Są to dane nieaktualne, zwłaszcza, jeśli chodzi o obwód pnia.

Drzewo to jest typowy okazem soliterowym, rosnącym swobodnie na otwartej przestrzeni. Jego szyja korzeniowa jest równomiernie rozlana na całej powierzchni wokół pnia, ponieważ roślina znajduje się na płaskim podłożu i nie musiała kombinować z problemami dotyczącymi statyki, którymi są obarczone drzewa rosnące na pochyłościach terenu.

Buk znajduje się w bardzo dobrej kondycji zdrowotnej i stanie technicznym. Dość szybko przyrasta na grubość, czego dowodem jest jego aktualny obwód pnia.

Według pomiaru, który wykonałem w 2022 roku, wynosił on 393 cm, a więc o 35 cm więcej do danych figurujących w CRFOP, które są datowane na 2015/2016 rok.

Buki w odmianie czerwonolistnej, najbardziej intrygują ludzi podczas wiosennej szaty, z uwagi na nietypowy kolor liści w porównaniu do buka w formie podstawowej i wielu innych drzew, których blaszki liściowe o tej porze roku, są po prostu zielone. Podczas późniejszego lata, buk purpurowy stopniowo zielenieje, ale z dalszej odległości nadal wyróżnia się głębokimi barwami purpury.

Powyżej porównanie barwy liści drzewa w drugiej połowie kwietnia i na początku drugiej połowy lipca.

W lipcu liście są już dość mocno zielone, ale wciąż widać na nich purpurowe odcienie, które podświetlone przez promienie słoneczne, prezentują się efektownie i ciekawie.

Fragmenty wyższych partii korony na wiosnę i podczas lata.

Sylwetka buka w całej okazałości w drugiej połowie lipca 2021 roku.

Buk zwyczajny w odmianie czerwonolistnej jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych drzew w Europie. Jego charakterystyczne, czerwone liście przyciągają uwagę i sprawiają, że jest on często wybierany do nasadzeń w parkach i ogrodach. Jednak, pomimo swojej popularności, buk ten jest narażony na wiele zagrożeń, które mogą wpłynąć na jego przetrwanie.

Przykładowo można tu wymienić: zmiany klimatu, ekstremalne zjawiska pogodowe, np. susze, zanieczyszczenie powietrza, działalność człowieka, rozprzestrzenianie się szkodników i chorób, nieodpowiednie zarządzanie lasami.

Odmiana ta znana jest w Europie już od 1750 roku i cieszy się niesłabnącą popularnością.

♦ Dąb szypułkowy ♦

Drugim pomnikowym drzewem jest dąb szypułkowy czyli rodzimy król drzew liściastych w Polsce. Drzewo objęto ochroną pomnikową na mocy uchwały Nr XXV/836/00 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 19.10.2000 r.

Zgodnie z danymi zawartymi w CRFOP ( Dąb_szypułkowy_w_Parku_Strachowickim ), obwód pierśnicowy pnia drzewa wynosi 459 cm, wysokość okazu 28 metrów.

Dąb ten posiada pokrój bardziej leśny czyli charakterystyczny dla drzew rosnących w towarzystwie innych drzew. Wyróżnia go stosunkowo długi pień i wysoko wysklepiona korona.

Według pomiaru, który wykonałem w 2022 roku, obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosił 480 cm (o 21 cm więcej w stosunku do danych figurujących w CRFOP).

Korona pomnikowego okazu jest regularna i szeroka z charakterystycznym kikutem po wyłamanym konarze. Żeby ją dokładnie obejrzeć, należy wysoko zadrzeć głowę do góry.

Stan zdrowotny drzewa jest dobry, poza kilkoma naturalnymi wyłamaniami części konarów i gałęzi nie widać, aby coś więcej mu doskwierało. Stan techniczny dębu również jest całkiem niezły.

Warto zaznaczyć, że wszystkie pomnikowe drzewa w parku oznaczono tabliczkami, co bardzo ułatwia ich odszukanie i prawidłową inwentaryzację.

Pomnikowy dąb szypułkowy nie jest najgrubszym osobnikiem tego gatunku, który rośnie w Parku Strachowickim. Odnalazłem ciut grubszy okaz, który zostanie zaprezentowany w drugiej części.

♦ Dąb błotny ♦

Trzecim osobnikiem w pomnikowej puli jest dąb błotny, którego w zasadzie nie powinienem już opisywać, ponieważ z drzewa zdjęto ochronę. Zanim do tego doszło, okaz objęto ochroną na mocy uchwały Nr XXV/835/00 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 19.10.2000 r.

W CRFOP ( Dąb_błotny_w_Parku_Strachowickim ) podano, że obwód pierśnicowy pnia drzewa wynosi 309 cm, wysokość 29 metrów. Wskazano również, że dąb posiada obłamane przez wiatr konary na wysokości 20 i 25 m. W 2022 roku obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosił 333 cm.

Na podstawie uchwały NR LIII/1450/22 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 26 maja 2022 r. w sprawie zniesienia formy ochrony przyrody z pomnika przyrody dębu błotnego (Quercus palustris) rosnącego w parku Strachowickim we Wrocławiu ( Pozbawienie_statusu_PP ), drzewo zostało pozbawione ochrony pomnikowej.

W uchwale wskazano, że: “Pozbawienie statusu pomnika przyrody następuje z powodu złego stanu zdrowotnego drzewa, skutkującego bezpowrotną utratą wartości przyrodniczych, ze względu na które powołano formę ochrony przyrody, a także konieczności zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego.”

Patrząc na stan zagrzybienia pnia, pozbawienie ochrony wydaje się uzasadnione, jednak trudno doszukać się tu “utraty wartości przyrodniczych”, bowiem te są duże i dobrze widoczne, chociaż termin ten jest inaczej interpretowany przez aparat urzędniczy.

W stanie bezlistnym drzewo wygląda bardzo biednie, rachitycznie. Podczas wegetacji powiększa swoją objętość kilkukrotnie i imponuje bardzo bogatym ugałęzieniem oraz ulistnieniem.

Także okazałe owocniki grzybów ozdabiających pień dębu, stanowią dodatkową atrakcję i upiększają drzewo, chociaż dla niego samego oznaczają głęboką destrukcję zdrowotną i mechaniczną wewnątrz rośliny.

Czy w związku ze zdjęciem ochrony pomnikowej i “koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego”, drzewo zostanie wycięte? Tego nie wiem.

Spoglądając na fragment pnia dębu i 5-ciu owocników huby, można odnieść wrażenie, że drzewo spogląda na nas twarzą Enta, w której ukryta jest mądrość i stoickie podejście do upływu czasu.

♦ Platan klonolistny ♦

Przedostanie drzewo objęte ochroną pomnikową reprezentuje liściasty gigant czyli platan klonolistny. Okaz rosnący w parku jest dorodny, ale daleko mu jeszcze do gabarytowych możliwości tego gatunku.

Podobnie jak inne okazy, drzewo objęto ochroną pomnikową na mocy uchwały Nr XXV/832/00 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 19.10.2000 r.

Zgodnie z danymi zawartymi w CRFOP ( Platan klonolistny Park Strachowicki, pl. Słoneczny ), obwód pierśnicowy pnia drzewa wynosi 430 cm, wysokość okazu 23 metry.

Prawidłowy pomiar obwodu pnia drzewa sprawia nieco kłopotów, ponieważ najchudsze miejsce znajduje się poniżej pierśnicy. Przyczyną są zgrubienia i guzy, które sprawiają, że pień jest nieregularny.

Według pomiaru dokonanego przeze mnie w 2022 roku, obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosił 473 cm, ale w najwęższym miejscu, które znajduje się na wysokości 85 cm, uzyskany wynik to 452 cm.

“Falujące” konary przyozdobione dużymi, pięknymi liśćmi, przypominające swoim kształtem liście klona zwyczajnego. Nie sposób nie zachwycić się egzotycznym pokrojem platana i wyjątkową korą, która łuszczy się i odpada mniejszymi lub większymi płatami.

Stan zdrowotny pomnikowego platana jest bardzo dobry, stan techniczny również. Jeżeli w życiu rośliny nic złego się nie wydarzy, kiedyś może to być najgrubsze drzewo w parku.

Platany posiadają wszystkie walory dla drzewa ozdobnego, pierwszoplanowego. Potężne gabaryty, szerokie (czasami wyjątkowo szerokie) korony, rozłożystość, wielkie liście, odznaczająca się jaskrawa kora i ogólny monumentalizm tego drzewa.

Pień drzewa z bliższej odległości i sylwetka całego drzewa.

“Łaciaty” pień platana od północnej i południowej strony.

Duży liść, bardzo podobny do liścia klona zwyczajnego, stąd nazwa gatunku – platan klonolistny.

W drugim artykule o wybranych innych drzewach Parku Strachowickiego, również znajdzie się miejsce dla platanów. Jeden z nich wygląda wyjątkowo oryginalnie.

♦ Cypryśnik błotny ♦

Ostatnie pomnikowe drzewo to egzotyczny cypryśnik błotny, który rośnie w południowej części Parku Strachowickiego przy stawie.

Także ten okaz objęto ochroną pomnikową na mocy uchwały Nr XXV/833/00 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 19.10.2000 r.

Zgodnie z danymi zawartymi w CRFOP ( Cypryśnik_błotny_w_Parku_Strachowickim ), obwód pierśnicowy pnia drzewa wynosi 276 cm, wysokość okazu 15 metrów.

Według pomiaru dokonanego przeze mnie w 2022 roku, obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosił 278 cm. Zatem drzewo przyrasta na grubość bardzo wolno.

Szyja korzeniowa i część odziomkowa pnia pomnikowego cypryśnika, mogą kojarzyć się z naszymi majestatycznymi wiązami szypułkowymi.

Drzewo odznacza się bardzo dobrym stanem zdrowotnym. Również stan techniczny okazu nie budzi zastrzeżeń.

Sylwetka całego drzewa w stanie bezlistnym i spojrzenie na jego koronę w stanie pełnego ulistnienia.

Wśród tree hunterów jest takie powiedzenie – “mówisz cypryśnik, myślisz pneumatofory”. Chodzi oczywiście o korzenie oddechowe, które są charakterystyczne dla tego gatunku drzewa.

Osobnik z Parku Strachowickiego już je wykształcił, ale póki co są one jeszcze bardzo małe.

Krótko podsumowując – pomnikowe drzewa Parku Strachowickiego reprezentują obecnie 4 pojedyncze drzewa, dwa należą do gatunków rodzimych (buk pospolity w odmianie czerwonolistnej i dąb szypułkowy) oraz dwa egzoty (platan klonolistny i cypryśnik błotny). Trzeci egzot (dąb błotny) został pozbawiony ochrony pomnikowej w 2022 roku.

⇒ Zapraszam również do przeczytania artykułu o Parku Strachowickim na blogu Marka: Park Strachowicki we Wrocławiu.