Pomnikowy platan klonolistny przy Wzgórzu Polskim we Wrocławiu.
Pomnikowy platan klonolistny przy Wzgórzu Polskim we Wrocławiu.
Pomnik “Głowa Robotnika” wykonana przez Xawerego Dunikowskiego (polskiego rzeźbiarza, malarza i pedagoga) w pobliżu Wzgórza Polskiego we Wrocławiu, spogląda dość chłodnym spojrzeniem przed siebie. Nieopodal znajduje się Promenada nad Odrą – jedna z najładniejszych tras spacerowych przy rzece we Wrocławiu.
Kilkanaście metrów obok znajduje się Cafe Panorama, która oferuje przytulną atmosferę oraz szeroki wybór pysznych napojów i przekąsek.
Naprzeciwko “Głowy Robotnika” i obok Cafe Panorama zlokalizowany jest budynek Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta. Jeżeli już piszę o sztuce, warto spojrzeć na artyzm roślin, które oplatają budynek.
W zasadzie nie trzeba nic pisać, tylko spojrzeć na powyższą fotografię. Na murach budynku uformowała się piękna sztuka botaniczna.
Na terenie otaczającym budynek Akademii, znajdziemy pomnik poświęcony pamięci nurków głębinowych. Został on dedykowany został Karlowi Heinrichowi Klingertowi, wynalazcy pierwszego skafandra nurkowego. Karl Heinrich Klingert to wrocławski mechanik i wynalazca, który skonstruował m.in. pierwszy kompletny skafander do nurkowania, sztuczne ramię, zegar elektryczny, urządzenie do ćwiczeń dla osób niepełnosprawnych i zapalniczkę na sprężone powietrze. To za jego sprawą 24 czerwca 1797 roku wrocławianie zobaczyli człowieka spacerującego po dnie Odry.
Niewątpliwą i tajemniczą atrakcją tego terenu jest również Wzgórze Polskie – Bastion Ceglarski. Bastion powstał w 1585 roku w miejscu, gdzie wcześniej znajdowała się jedna z bastei flankujących Bramę Ceglarską. Po likwidacji fortyfikacji miejskich po roku 1807 bastion zamieniono na wzgórze widokowe, które weszło w skład promenady spacerowej.
Kazamaty zasypano, a wszystkie urządzenia wojskowe zlikwidowano. Później, na cześć pisarza i aktora Karla von Holteia, wzgórze nazwano Holtei Höhe (pol. Wzgórze Holteia), a na jego szczycie wystawiono pomnik z popiersiem artysty.
Po roku 1945 przemianowano je na Wzgórze Polskie. Choć dziś wzgórze jest dostępne od strony Odry, to sam Bastion stanowi obecnie zamkniętą trwałą ruinę. Istnieje plan, by w przyszłości również ten bastion udostępnić zwiedzającym. Miasto musi jednak znaleźć kilka milionów złotych na prace modernizacyjne. Na realizację tych prac musi wyrazić zgodę także Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków.
W latach 90-tych i wcześniejszych, jeszcze przed pracami porządkowymi i zabezpieczeniem terenu, ruiny były miejscem spotkań typów spod ciemnej gwiazdy, narkomanów i innych mrocznych osobowości. Na trawniku w pobliżu ruin, posadzono Dąb Wolności dla uczczenia 25-lecia wolności 1989-2014 z inicjatywy Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego.
Drzewo posadzono 09.10.2014 r. Powyższe zdjęcie wykonałem 06.11.2021 r.
Zanim przejdę do opisu pomnikowego platana, zapraszam jeszcze na spacer po Promenadzie nad Odrą i częściowo po Wzgórzu Polskim.
Możemy stąd podziwiać panoramę Ostrowa Tumskiego, wyspy i bulwary odrzańskie. Towarzyszą mu przystanie statków pasażerskich, fontanna oraz strefa gastronomiczna.
Najwyższym punktem w krajobrazie jest oczywiście katedra i jej wieże. Białym budynkiem zlokalizowanym przy brzegu rzeki, po prawej stronie od katedry jest Biblioteka Archidiecezjalna. Obecnie jest siedzibą czterech instytucji: Biblioteki Papieskiego Wydziału Teologicznego, Biblioteki Kapitulnej, Archiwum Archidiecezji Wrocławskiej i Obserwatorium Społecznego. Budynek ma siedem kondygnacji o łącznej powierzchni ponad 4,5 tys. metrów kwadratowych. Mieszczą się tu strefa wolnego dostępu i czytelnia (otwarte dla czytelników) oraz sześć magazynów, pomieszczenia administracji, sala konferencyjna oraz kawiarnia.
Piękno tej części Wrocławia, jeszcze mocniej podkreślają warunki pogodowe, na jakie trafiłem podczas listopadowego spaceru w 2021 roku. Wówczas nad Ostrowem Tumskim panowała dość mroczna, pochmurna aura, natomiast od wschodu zza chmur wyszło Słońce i efektownie podświetliło najstarszą, zabytkową część Wrocławia.
Część zdjęć wykonałem z rana w styczniu 2023 roku, kiedy dominował błękit nieba, a w wodach rzeki można było podziwiać lustrzane odbicia budynków.
W otoczeniu Wzgórza Polskiego rośnie co najmniej kilka ciekawszych egzemplarzy drzew. Jednym z nich jest wielopniowa topola czarna.
Drzewo tworzy pień w kształcie charakterystycznego siodła i jest bardzo krótki. Jest to najbardziej charakterystyczna roślina, rosnąca naprzeciwko wejścia do budynku ASP.
Kondycja zdrowotna drzewa jest bardzo dobra, podobnie przedstawia się stan techniczny okazu.
Obok drzewa znajduje się wspomniany wcześniej pomnik poświęcony pamięci nurków głębinowych.
Na szlaku Promenady nad Odrą znajduje się platan klonolistny, którego pień został zeszpecony licznymi bohomazami. U podnóża Wzgórza Polskiego rośnie samotny cis pospolity.
Drzewo posiada niezbyt rozbudowaną koronę, jest niewysokie, ale posiada całkiem gruby jak na cisa pień.
W pobliżu pnia drzewa leży niewielki głaz narzutowy. Według moich subiektywnych spostrzeżeń, cis ten należy do najbardziej oryginalnie wyglądających osobników tego gatunku, które rosną na terenie Wrocławia.
Po długim wstępie przechodzę do zasadniczej części wpisu, która dotyczy drzewa rosnącego u podnóża Wzgórza Polskiego po jego zachodniej stronie czyli bardzo blisko Cafe Panorama.
Jest to platan klonolistny, którego objęto ochroną pomnikową na mocy uchwały nr 1199/01 Rady Miejskiej we Wrocławiu z dnia 28 września 2001 r. w sprawie uznania za pomnik przyrody drzewa z gat. platan klonolistny (Platanus x acerifolia).
Jak podano w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody ( Platan_klonolistny_przy_Wzgórzu_Polskim ), obwód pnia drzewa wynosi 452 cm, wysokość 30 metrów.
Pień drzewa z jednej strony jest lekko skręcony wokół osi. Czyli subtelnie i finezyjnie. Obok niego wbito w ziemię drewniany kołek, na który przybito tabliczkę oznaczającą pomnik przyrody.
Nie jest to stare, ani też jakoś specjalnie grube drzewo jak na swój gatunek. Stan techniczny okazu jest bardzo dobry. Platan odznacza się też świetną kondycją zdrowotną.
Aktualny obwód pnia drzewa na poziomie pierśnicy wynosi 463 cm, wysokość 31 metrów (pomiary własne z 11.04.2021 r.).
Trzeba przyznać, że z pomnikowego platana jest niezły głodomór, który już wchłonął ponad połowę tabliczki przyczepionej do jego pnia. Pozostaje mu życzyć smacznego! ;))
Nie tylko ten wrocławski platan jest łasy na tabliczki. Opisany kiedyś platan “Maczuga” przy Podwalu, również “konsumuje” tabliczkę: Pomnikowy platan klonolistny “Maczuga” przy Podwalu. Czyżby platany cierpiały na brak żelaza? ;))
Poza tym drzewo odznacza się typowym pokrojem dla swojego gatunku, który charakteryzują: potęga i majestat. Platany szybko rosną i w sprzyjających warunkach osiągają ogromne gabaryty.
Drzewo świetnie prezentuje się, kiedy podziwiamy je ze stoku Wzgórza Polskiego, gdzie dokładnie widać jego wielkość i dominację wśród pozostałego drzewostanu.
Warto dodać, że pomnikowy platan rośnie w reprezentatywnym miejscu i doskonale spełnia funkcje estetyczno-krajobrazowe. W pobliżu można usiąść na ławce i odpocząć w kojącym szumie platanowej korony.
