Przed nami całkowite (w Polsce głębokie częściowe) zaćmienie Słońca.

🧐 Już dzisiaj mieszkańcy niemal Europy będą mieli okazje zobaczyć pierwsze od prawie trzech dekad całkowite zaćmienie Słońca. Chociaż ścieżka, kiedy tarcza Księżyca przesłoni w całości Słonce, będzie wąska i nie przejdzie przez nasz kraj, to w Polsce będzie to zdecydowanie głęboka faza częściowa – w szczycie przesłonięte będzie 80-90% naszej dziennej gwiazdy. Obecnie najważniejsze pytanie brzmi – czy pogoda będzie sprzyjała prowadzeniom obserwacji? Nasz kraj znajduje się pod wpływem silnego układu wysokiego ciśnienia znad zachodniego Bałtyku w suchych masach powietrza. Wprawdzie w ciągu dnia pojawi się trochę niewielkich chmur kłębiastych, które jednak późnym popołudniem będą szybko zanikać, tym samym bezchmurnego nieba będzie więcej. Zatem warunki na obserwację tego wyjątkowego zjawiska powinny być wyśmienite.

Podczas tego rzadkiego zjawiska astronomicznego, Księżyc przejdzie bezpośrednio między Ziemią a Słońcem, na krótką chwilę pogrążając ludzi w ciemności. W Polsce zaćmienie (pierwszy kontakt) rozpocznie się około 19:10-19:20, a więc momencie, kiedy Słonce znajdzie się nisko nad zachodnim horyzontem – w Warszawie zaledwie 8,5 stopnia. Z kolei faza maksymalna przypadnie między godz. 19:52 w Rzeszowie a 20:09 we Wrocławiu i Opolu oraz 20:10 w Jeleniej Górze. Teoretycznie podczas fazy maksymalnej tarcza Słońca będzie zasłonięta w 84-85% na Warmii i Mazurach oraz Suwalszczyźnie, 85-86% w centrum kraju do 88% w Kotlinie Kłodzkiej, jednak na wschód od linii Olsztyn-Łódź-Opole faza ta nie będzie widoczna. 🕢

Na przykład w Bieszczadach, na wysokości Leska, Słońce zajdzie już o godz. 19:54, kiedy przesłonięte będzie 54% tarczy Słońca. Poza wskazanym obszarem w momencie zachodu przesłonięte będzie 66% w Rzeszowie, 71% w Krakowie i Lublinie, w Kielcach 74%, a w Białymstoku 79%. Mimo wszystko będzie to najgłębsze zaćmienie Słońca w Polsce od 1999 roku. Obserwacja z wysokiego punktu, z którego rozciąga się niezakłócony widok na zachodni horyzont, pozwoli wam podziwiać całe to widowisko.

W Europie trasa całkowitego zaćmienia – czyli obszar, gdzie Księżyc całkowicie zasłoni Słońce – zaczyna się nad Grenlandią, następnie przebiega przez Islandię, a kończy się w północnej Hiszpanii i na Balearach. Zdaniem Królewskiego Muzeum Greenwich widzowie w różnych częściach Europy, w tym we Francji, Belgii, Szwajcarii i północnych regionach Włoch, będą mogli również obserwować głęboką fazę zaćmienia od około 88 do 95%. Faza całkowita rozpocznie się w pierwszym punkcie około godziny 18:58 czasu polskiego, a zakończy w ostatnim około godziny 20:34. Zaćmienie osiągnie swój szczyt o godzinie 19:46 czasu polskiego, kiedy to faza całkowita potrwa do dwóch minut i 18 sekund wzdłuż środkowej części pasa zaćmienia.

W niewielkim, odległym regionie na północy Rosji faza całkowita nastąpi w południe, z kolei mieszkańcy Grenlandii i Islandii będą mogli ją obserwować późnym popołudniem lub wczesnym wieczorem. W środę całkowite zaćmienie Słońca będzie można obserwować w Reykjaviku na Islandii (o godz. 17:48 czasu lokalnego) oraz w hiszpańskich miastach: A Coruña, Oviedo, Saragossa, Bilbao i Walencja (od 20:26 do 20:33 i potrwa około minuty lub dwóch) – informuje NASA.

Położenie Słońca będzie się znacznie różnić wzdłuż trasy. „W Islandii i Grenlandii faza całkowita będzie widoczna wysoko na niebie 20-25 stopni nad horyzontem, z kolei w Hiszpanii będzie można ją obserwować tuż przed zachodem Słońca” – powiedziała Emily Watson, astrofizyk i kierowniczka planetarium U.S. Space & Rocket Center. Jednak zaćmienia częściowe – które mają miejsce na początku i na końcu przemieszczania się Księżyca przed tarczą Słońca – potrwają około jednej godziny i 45 minut.

Portugalska agencja meteorologiczna (IPMA) poinformowała, że w Parku Przyrody Montesinho w Bragança, w północno-wschodniej części kraju, zaćmienie będzie całkowite. Z kolei w pozostałej części kraju wystąpi „głębokie zaćmienie częściowe” o wielkości od 92 do 99% – podała agencja, dodając, że w regionach autonomicznych Azorów i Madery wielkość zaćmienia wyniesie od 74 do 77%. Częściowe zaćmienia będą również widoczne w większości krajów Europy, Kanadzie, północnej części Stanów Zjednoczonych oraz w północno-zachodniej Afryce. Jednak im dalej od ścieżki całkowitej, tym będzie ono płytsze.

Kolejne całkowite zaćmienie Słońca nastąpi 2 sierpnia 2027 r. i będzie przebiegać przez część południowej Europy, Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu. Faza całkowita potrwa aż sześć minut i 23 sekundy — prawie trzy razy dłużej niż podczas zaćmienia w sierpniu 2026 r. W Polsce ponownie ma być to faza częściowa i znacznie płytsza – od 35% na Suwalszczyźnie do 50% na południu kraju.

😳 Podczas zaćmienia nie należy patrzeć bezpośrednio w Słońce bez odpowiedniej ochrony oczu, takiej jak okulary do obserwacji zaćmień lub ręczne lunety słoneczne.  Zwykłe okulary przeciwsłoneczne nie są wystarczające i bezpieczne. Tylko osoby znajdujące się w strefie całkowitego zaćmienia mogą zdjąć okulary do obserwacji zaćmień i to wyłącznie w momencie, gdy Słońce jest całkowicie zasłonięte.

♦ Źródło: Sky News/National Geographic