Temperatura, opady i usłonecznienie w czerwcu 2026 roku.

Czerwiec 2026 roku to miesiąc, który w ostatnim tygodniu wystrzelił nowymi rekordami temperatur maksymalnych w Polsce i na obszarze wielu innych państw europejskich, choć jego pierwsza połowa, przynajmniej w naszym kraju była raczej przeciętna, oscylująca na niewielki plus/minus w stosunku do normy wieloletniej. Dzięki temu zapisał się jako ekstremalnie ciepły, z anomalią sięgającą 2 stopni. Do tego odznaczał się opadami w okolicach normy. Czas na jego szczegółowe podsumowanie.

♦ TEMPERATURY ♦

Średnia obszarowa temperatura powietrza w czerwcu 2026 r. wyniosła w Polsce 18,8°C i była o 2 stopnie wyższa od średniej wieloletniej dla tego miesiąca (klimatologiczny okres normalny 1991-2020). Tegoroczny czerwiec należy więc zaliczyć do miesięcy ekstremalnie ciepłych termicznie, biorąc pod uwagę średnią dla Polski.

Najcieplejszym regionem w kraju było Podkarpacie, gdzie średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła 19,8°C i była o 2,1°C stopnia wyższa od normy wieloletniej. Z kolei najchłodniejszym regionem były Pobrzeża, gdzie średnia temperatura powietrza (17,7°C) była o 1,8 stopnia wyższa od normy.

Według klasyfikacji rangowej średniej temperatury miesięcznej, obejmującej okres od 1951 r., czerwiec 2026 r. plasuje się na 3. pozycji i był on cieplejszy o 1,2 stopnia od zeszłorocznego. Najchłodniejszy od początku II połowy XX wieku był czerwiec w latach 1974, 1984 i 1985, kiedy średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła tylko 14,0°C, natomiast najcieplejszy przypadł na rok 2019 (21,4°C).

Przestrzenne zróżnicowanie temperatury powietrza w czerwcu było stosunkowo niewielkie i na przeważającym obszarze kraju średnia temperatura wyniosła od 17°C do 20°C. Najcieplej było w Rzeszowie (20,2° C), Wrocławiu, Warszawie i Zielonej Górze (20,1°C) oraz w Legnicy (20,0°C), najchłodniej w Zakopanem (16,3°C), Elblągu (17,2°C) oraz w Łebie (17,3°C). W szczytowych partiach pasm górskich średnie miesięczne wartości temperatury były najniższe (Kasprowy Wierch: 9,3°C, Śnieżka: 10,2°C).

Wartości anomalii, tj. odchyleń od wartości wieloletnich średnich miesięcznych z okresu 1991-2020, zawierały się w granicach od 1,4°C do 2,8°C. Na całym obszarze temperatura powietrza była znacznie wyższa od normy, przy czym najwyższe anomalie zanotowano w części południowo-zachodniej oraz południowo-wschodniej kraju (+2,5°C). W północno-wschodniej części kraju wartości odchylenia nie przekraczały 1,5°C.

Najwyższą wartość temperatury powietrza (40,5°C) odnotowano 28 czerwca w Słubicach (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych). Jednocześnie jest to najwyższa temperatura powietrza zarejestrowana na stacjach synoptycznych w historii pomiarów w Polsce. Najcieplejszy okres tego miesiąca przypadł na 27-29 czerwca. Najniższą wartość temperatury powietrza (3,5°C) zanotowano 12 czerwca w Jeleniej Górze oraz 17 czerwca w Pile (4,1°C); w górach 15 czerwca na Kasprowym Wierchu termometr pokazał -0,3°C, a 14 czerwca na Śnieżce 0,0°C. Generalnie na wszystkich stacjach najchłodniejszymi okresami były 1-2, 6, 10, 12-18 czerwca.

Przestrzenny rozkład wartości kwantyla 95% maksymalnej temperatury powietrza (po lewej) i kwantyla 5% minimalnej temperatury powietrza (po prawej) w czerwcu 2026 r.

Przestrzenny rozkład wartości kwantyla 95% oraz kwantyla 5% temperatury był w czerwcu mocno zróżnicowany i odzwierciedlał lokalne warunki panujące na poszczególnych stacjach. Najwyższe wartości kwantyla 95% maksymalnej temperatury powietrza (przekraczające 36°C) odnotowano w okolicach Kozienic, Legnicy, Słubic, Sulejowa, Opola i Rzeszowa. Najniższe wartości odnotowano na Pomorzu, Suwalszczyźnie i na obszarach górskich. Najwyższe wartości kwantyla 5% minimalnej wartości temperatury powietrza odnotowano na północy, południowym wschodzie oraz w okolicach Warszawy, Zielonej Góry, Kalisza i Wrocławia. Wartości sięgały do 10°C. Najniższe wartości zaobserwowano w okolicach Łodzi i Piły oraz na obszarach górskich.

Zgodnie z klasyfikacją termiczną czerwiec 2026 należy zaliczyć do miesięcy ekstremalnie ciepłych. W pierwszej połowie minionego miesiąca średnia dobowa temperatura powietrza w Polsce oscylowała najpierw w okolicach średniej wieloletniej (1991-2020), następnie odnotowano kilkudniowy spadek poniżej średniej wartości temperatury.

W drugiej połowie miesiąca wartości temperatury gwałtownie wzrastały, wyraźnie przekraczając próg  kwantyla 95%. W szczytowym momencie średnia dobowa temperatura w Polsce osiągnęła 28°C.

Seria anomalii średniej obszarowej temperatury powietrza w czerwcu w Polsce względem okresu referencyjnego 1991-2020 oraz wartość trendu (°C/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).

Występujący od szeregu lat silny wzrostowy trend temperatury powietrza na obszarze Polski był w czerwcu 2026 r. kontynuowany. Tylko od 1951 r. przeciętny wzrost temperatury powietrza w tym miesiącu szacowany jest na 1,95°C. Wartość współczynnika trendu jest zróżnicowana w poszczególnych regionach klimatycznych kraju. Najsilniejszy wzrost temperatury powietrza w czerwcu (1951-2026) występuje w Karpatach (ponad 2,9°C), najsłabszy na Pojezierzach (1,6°C).

♦ OPADY ♦

Obszarowo uśredniona suma opadu atmosferycznego w czerwcu 2026 r. wyniosła w Polsce 72,5 mm i była o 3,5 mm wyższa od normy dla tego miesiąca, określonej na podstawie pomiarów w latach 1991-2020. Według klasyfikacji Kaczorowskiej miniony czerwiec należy zaliczyć do miesięcy normalnych opadowo (opady stanowiły 105% normy dla tego miesiąca).

Według klasyfikacji rangowej średniej obszarowej sumy opadów, obejmującej okres od 1951 r., czerwiec 2026 r. plasuje się na 37. pozycji. Najbardziej zasobny w opady był czerwiec 2009 r. (ze średnią sumą 121,8 mm), najmniej – w 1976 r. (zaledwie 34,7 mm).

Rozkład przestrzenny sum opadów w czerwcu 2026 roku był silnie zróżnicowany. Największe sumy miesięczne wystąpiły w Tatrach i na Śnieżce, gdzie przekroczyły 130 mm, natomiast najniższe opady, poniżej 35 mm, odnotowano na stacji synoptycznej w Zamościu. W odniesieniu do normy wieloletniej z lat 1991-2020 sumy opadów w czerwcu 2026 roku mieściły się w zakresie od 51,4% normy w Rzeszowie do 199,9% normy w Lesznie. Rozkład anomalii odzwierciedlał w znacznym stopniu przestrzenny rozkład sum opadów.

Skumulowana suma wysokości opadów atmosferycznych od 1 stycznia 2026 r. (linia czerwona) na tle skumulowanej sumy wieloletniej (linia czarna, 1991-2020).

W czerwcu 2026 roku przebieg skumulowanej średniej obszarowej sumy opadu w Polsce plasował się poniżej wartości kwantyla 5%. Pod względem klasyfikacji pluwialnej miniony miesiąc został skategoryzowany jako normalny.

Przestrzenny rozkład sumy parowania potencjalnego (po lewej) oraz przestrzenny rozkład klimatycznego bilansu wodnego (po prawej) – czerwiec 2026

Ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak również klimatycznego bilansu wodnego (KBW), będącego różnicą pomiędzy wysokością opadów a wielkością parowania. W czerwcu 2026 r. najwyższe wartości parowania, osiągające 140 mm, wystąpiły na obszarze Pojezierza Wielkopolskiego i Kotliny Sandomierskiej. Najniższe wartości (30-50 mm) odnotowano w rejonach górskich (szczególnie w Tatrach).

Klimatyczny bilans wodny w czerwcu był w przeważającej części kraju ujemny (do -110 mm) bądź bliski 0 mm. Najwyższe wartości odnotowano w rejonie Tatr (do 270 mm).

Wartości sum opadów w czerwcu wykazują słabą tendencję spadkową (-0,9 mm na 10 lat). Od 1951 r. wysokość opadów w czerwcu zmniejszyła się o ok. 6,8 mm (9,9% normy z lat 1991-2020).

♦ USŁONECZNIENIE ♦

Jeżeli chodzi o wielkość usłonecznienia, to na przeważającym obszarze czerwiec 2026 r. był bardziej pogodny w stosunku do okresu referencyjnego 1991-2020 – usłonecznienie wahało się od poniżej 160 godzin na Kasprowym Wierchu oraz 160-190 godzin na Podhalu, Podlasiu, krańcach zachodnich, zachodzie woj. dolnośląskiego, południu woj. śląskiego, w większości woj. małopolskiego, Bieszczadach oraz w Górach Świętokrzyskich do 220-250, miejscami 250-280 godzin w głębi kraju. Powyżej 280 godzin świeciło Słońce w rejonie Zatoki Gdańskiej oraz na wybrzeżu wschodnim (na Półwyspie Helskim 318 godz.).

Na Podlasiu, wschodzie i w centrum Mazowsza oraz w rejonie Piły usłonecznienie było o 10-20 godz. niższe. Na pozostałym obszarze było o 10-20 godzin wyższe, a na Opolszczyźnie i w rejonie Raciborza 20-40 godz. powyżej przeciętnej 1991-2020.

♦ CZERWIEC GLOBALNIE ♦

Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza na świecie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla czerwca. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.

Czerwiec 2026 roku był drugim najcieplejszym czerwcem na świecie, ze średnią temperaturą powietrza przy powierzchni ziemi wynoszącą 16,54°C, czyli o 0,56°C wyższą niż średnia temperatura czerwca w latach 1991-2020 (według danych ERA5). Najcieplejszy czerwiec w historii pomiarów przypadł na rok 2024.

Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza w Europie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla czerwca. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.

Średnia temperatura nad Europą w czerwcu 2026 r. wyniosła 19,14°C, czyli o 1,78°C więcej od średniej z lat 1991-2020. Najcieplejszy czerwiec w historii pomiarów (w Europie) miał miejsce w 2019 roku (19,23°C, t.j 1,87°C powyżej średniej).

Wartości temperatury powietrza w czerwcu 2026 r. były wyższe od średniej w większości krajów Europy – znalazło to odzwierciedlenie w intensywnych falach upałów, które dotknęły większą część kontynentu w drugiej połowie miesiąca. Największe anomalie temperatur zaobserwowano w Europie Zachodniej (regionie najbardziej dotkniętym falą upałów). Miesięczne wartości temperatur były o 3-5°C wyższe od średniej we Francji, Niemczech, Hiszpanii, Włoszech i krajach Beneluksu. Według raportów krajowych, Anglia i Francja doświadczyły najcieplejszego czerwca w historii pomiarów, natomiast Wielka Brytania jako całość, a także Niemcy i Holandia odnotowały drugi najcieplejszy czerwiec w historii pomiarów.

Wiele termicznych rekordów czerwca, łącznie z rekordami wszechczasów, w zakresie maksymalnych dobowych wartości temperatur padło także w innych częściach Europy, m.in. w Niemczech, Czechach, Polsce, na Węgrzech czy w Wielkiej Brytanii. Chłodniejsze niż przeciętnie warunki zaobserwowano jedynie w dalekich wschodnich rejonach domeny europejskiej, w zachodniej Rosji i Turcji.

⇒ Źródło i mapy:

♦ IMGW, AFP, WMO, NOAA, C3S, New Scientist/USA Today