Temperatura, opady i usłonecznienie w grudniu 2025 roku.

Grudzień 2025 roku zaskoczył dużym ciepłem w pierwszej połowie miesiąca i znacznym ochłodzeniem w drugiej połowie. Jednak całościowo, zapisał się sporo powyżej średniej wieloletniej, niemniej do rekordowo ciepłego grudnia w 2015 roku sporo mu brakuje. Był to też bardzo suchy miesiąc z uwagi na dominację układów wyżowych.

♦ TEMPERATURY ♦

Średnia obszarowa temperatura powietrza w grudniu 2025 r. wyniosła w Polsce 2,3°C i była o 2,0 stopnia wyższa od średniej wieloletniej dla tego miesiąca (klimatologiczny okres normalny 1991-2020). Zeszłoroczny grudzień należy zaliczyć do miesięcy bardzo ciepłych termicznie.

Najcieplejszym regionem Polski były Pobrzeża, gdzie średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła 3,7°C (wyższa o 2,2 stopnia od normy), najchłodniejszym – Sudety ze średnią 0,8°C (1,0 stopnia powyżej normy).

Według klasyfikacji rangowej średniej temperatury miesięcznej, obejmującej okres od 1951 r., grudzień 2025 r. plasuje się na 13. pozycji. Jednocześnie był to 8. najcieplejszy grudzień w XXI wieku (chłodniejszy o 2,3 stopnia od rekordowego grudnia 2015 r.). Najchłodniejszy od początku II połowy XX wieku był grudzień 1969 r., kiedy średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła –7,5°C.

Przestrzenne zróżnicowanie temperatury powietrza w grudniu pokazuje, że wartości średniej miesięcznej temperatury powietrza były na obszarze całego kraju dodatnie, ale malejące w miarę przesuwania się od północnego zachodu ku południu. Jedynie na obszarze Sudetów i Karpat średnia miesięczna temperatura powietrza była ujemna. Najcieplej było na Helu i w Ustce (4,4°C), najchłodniej zaś w Zakopanem (–0,5°C). W szczytowych partiach pasm górskich średnie miesięczne wartości temperatury były oczywiście najniższe (Śnieżka: –0,6°C, Kasprowy Wierch: –2,9°C).

Wartości anomalii, tj. odchyleń od wartości wieloletnich średnich miesięcznych z okresu 1991-2020, zawierały się w granicach od 0,4°C do 4,1°C.

Najcieplej (14,5°C) było 9 grudnia w Legnicy (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych). Warto odnotować, że w dniach 5, 8-12 i 17 najwyższe wartości temperatury grudnia wystąpiły niemal na wszystkich stacjach w Polsce. Najchłodniej (poza stacjami górskimi) było 31 grudnia w Białymstoku (–14,3°C). Tego dnia na Śnieżce i Kasprowym Wierchu odnotowano odpowiednio –13,7°C i –17,2°C. Generalnie najniższe temperatury obserwowano w dniach 24-26, 29 i 31 grudnia.

Przestrzenne zróżnicowanie wartości kwantyla 95% temperatury charakteryzuje się wyraźnym gradientem temperatury skierowany jest wzdłuż osi W–E. Jego wartości wahają się między 6,4°C a 14,1°C. Przestrzenne zróżnicowanie wartości kwantyla 5% temperatury pokazuje znaczną zmienność najniższych wartości temperatury minimalnej na obszarze kraju najwyraźniej uwidaczniającą się w jego południowej i wschodniej części. Wartości 5% kwantyla temperatury minimalnej zawierają się między –14,9°C a –2,6°C.

Przez większość grudnia wartości średniej dobowej temperatury były wyższe od 0°C. W 1. dekadzie miesiąca średnia dobowa temperatura wykazywała trend dodatni i na kilka dni przyjęła wartości przekraczające kwantyl 95% (dni wyjątkowo ciepłe o średniej obszarowej wyższej niż 7,5°C). W kolejnych dniach średnia obszarowa temperatura zaczęła sukcesywnie spadać. Pod koniec grudnia wartości zmiennej zaczęły przyjmować wartości poniżej średniej z wielolecia 1991-2020.

Seria anomalii średniej obszarowej temperatury powietrza w grudniu w Polsce względem okresu referencyjnego 1991- 2020 oraz wartość trendu (°C/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).

W grudniu 2025 r. kontynuowany był wyraźny trend dodatni charakterystyczny dla miesięcy zimowych w Polsce. Wartość współczynnika trendu liniowego wynosi 0,25°C/10 lat, co w skali ostatnich 75 lat (od 1951) daje łączną zmianę aż o 1,87°C.

♦ OPADY ♦

Obszarowo uśredniona suma opadów atmosferycznych w grudniu 2025 r. wyniosła w Polsce 14,5 mm i była aż o 24,4 mm niższa od normy dla tego miesiąca, określonej na podstawie pomiarów w latach 1991-2020. Według klasyfikacji Kaczorowskiej miniony grudzień należy zaliczyć do miesięcy skrajnie suchych (opady stanowiły jedynie 37,3% normy dla tego miesiąca).

Według klasyfikacji rangowej średniej obszarowej sumy opadów, obejmującej okres od 1951 r., grudzień 2025 r. plasuje się na 70. pozycji. Był 6. najmniej zasobnym w opady grudniem od 1951 r. i 2. najsuchszym w XXI wieku. Najwyższe sumy opadów odnotowano w grudniu 2005 r. (ze średnią sumą 77,1 mm), najniższe w 1972 r. (zaledwie 6,4 mm). Rozkład przestrzenny sumy opadów w grudniu 2025 r. był słabo zróżnicowany.

Najwyższe sumy miesięczne (powyżej 45 mm) wystąpiły na Śnieżce i Kasprowym Wierchu. Z kolei najniższe opady, jedynie poniżej 3 mm, odnotowano na stacjach synoptycznych w Krakowie, Tarnowie i Nowym Sączu. W stosunku do średniej wieloletniej (1991-2020) opady w grudniu 2025 r. na obszarze całego kraju, z wyjątkiem Mławy, były poniżej normy, zawierając się w granicach od zaledwie 4,8% w Krakowie do 100,3% w Mławie.

Skumulowana suma wysokości opadów atmosferycznych od 1 stycznia 2025 r. (linia czerwona) na tle skumulowanej sumy wieloletniej (linia czarna, 1991-2020).

W grudniu 2025 r. w wielu regionach kraju (np. Kraków czy Tarnów) charakterystyczne były długie okresy bezopadowe bądź o opadzie bardzo niskim/śladowym. Należy jednak pamiętać, że kumulanta prezentuje średnią obszarową dla całego kraju, a warunki w poszczególnych częściach Polski mogą się znacznie różnić.

Ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak również klimatycznego bilansu wodnego (KBW), będącego różnicą pomiędzy wysokością opadów a wielkością parowania. W grudniu 2025 r. najwyższe wartości parowania, osiągające 11 mm wystąpiły na obszarze południowo-wschodniej Polski. Najniższe wartości odnotowano w rejonie Zatoki Gdańskiej oraz na północnym wschodzie kraju.

Klimatyczny bilans wodny w grudniu był w przeważającej części kraju dodatni. Najwyższe wartości odnotowano na Pojezierzu Mazurskim oraz na obszarach górskich. Najniższe wartości (0.0 do -5.0 mm) odnotowano w okolicach Krakowa i Tarnowa oraz w części Pogórza Karpackiego.

Wysokość opadów atmosferycznych w grudniu charakteryzuje się dużą zmiennością z roku na rok, jednak nie obserwujemy wyraźnego długookresowego trendu w zmianach sum opadów w grudniu w Polsce.

♦ USŁONECZNIENIE ♦

Jeśli chodzi o usłonecznienie to w grudniu 2025 r. wystąpił dość ciekawy podział na wąski pas usłonecznienia w normie, przebiegający z północy na południe przez środek kraju i południowy-wschód, dodatnią anomalię na zachodzie i miejscami na południu oraz ujemną anomalię na wschodzie poza Suwalszczyzną.

Najwięcej (prawie 100) godzin ze Słońcem zapisała Jelenia Góra, najmniej Mława, zaledwie 12. Grudniowa anomalia usłonecznienia w stosunku do normy 1991-2020, wahała się od 45% w Mławie do 185% w Zielonej Górze. Generalnie zachód i skrawki południa miały dużo jaśniej a wschód ciemniej.

♦ GRUDZIEŃ GLOBALNIE ♦

Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza na świecie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla grudnia. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.

Miniony miesiąc był 5. najcieplejszym grudniem na świecie, ze średnią temperaturą powietrza (ERA5) przy powierzchni Ziemi wynoszącą 13,15°C, czyli o 0,49 stopnia wyższą od średniej dla grudnia w latach 1991-2020. W Europie przekroczenie normy (o1,99 stopnia) było jeszcze bardziej widoczne – średnia 2,68°C oznacza, że był to 4. najcieplejszy grudzień w historii Starego Kontynentu.

Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza w Europie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla grudnia. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.

Najbardziej wyraźne anomalie zaobserwowano w centralnej Norwegii i Szwecji oraz w okolicznych regionach. Wyjątkowo ciepło było na Islandii, gdzie w Wigilię Bożego Narodzenia zanotowano rekordową temperaturę 19,8°C (najcieplejszy 24 grudnia w historii pomiarów tego kraju). Wyraźnie wyższe temperatury obserwowano także w okolicach Svalbardu, w Europie Wschodniej, na Bałkanach i w Alpach.

⇒ Źródło i mapy:

♦ IMGW, AFP, WMO, NOAA, C3S, New Scientist/USA Today