Temperatura, opady i usłonecznienie w lipcu 2025 roku.

Lipiec 2025 roku zaskoczył termiczną normą, którą subiektywnie wielu ludzi odebrało jako sporą anomalię twierdząc, że był to bardzo zimny miesiąc. Do tego przyczyniły się też opady, które miejscami były bardzo duże i znacznie przekroczyły normę z lat 1991-2020. Dzięki temu nie doszło do rozwoju silnej suszy, a w wielu regionach klimatyczny bilans wodny, przeszedł na wartości dodatnie.

♦ TEMPERATURY ♦

Średnia obszarowa temperatura powietrza w lipcu 2025 r. wyniosła w Polsce 18,9°C i była jedynie o 0,1 stopnia wyższa od średniej wieloletniej dla tego miesiąca (klimatologiczny okres normalny 1991- 2020). Tegoroczny lipiec należy zaliczyć do miesięcy normalnych termicznie.

Najcieplejszym regionem Polski było Podkarpacie, gdzie średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła 19,5°C (0,1 stopnia powyżej normy). Najwyższym odchyleniem od średniej (+0,4°C) charakteryzowały się Karpaty. Najchłodniej było w Sudetach, gdzie temperatura w lipcu wyniosła 17,5°C (0,1 stopnia poniżej normy).

Według klasyfikacji rangowej średniej temperatury miesięcznej, obejmującej okres od 1951 r., lipiec 2025 r. plasuje się na 48. pozycji. Był to najchłodniejszy lipiec od 2020 roku, chłodniejszy o 3,1 stopnia od najcieplejszego lipca 2006 r. Najchłodniejszy od początku II połowy XX wieku był lipiec 1979 r., kiedy średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła zaledwie 14,7°C.

Przestrzenne zróżnicowanie temperatury powietrza w lipcu pokazuje, że wartości średniej miesięcznej temperatury powietrza na całym obszarze kraju rosły z północy ku południu. Najcieplej było w Warszawie (20,0°C), Rzeszowie (19,8°C) oraz Tarnowie, Włodawie i Kozienicach (19,7°C), najchłodniej w Jeleniej Górze (17,1°C) i Zakopanem (16,1°C). W szczytowych partiach pasm górskich średnie miesięczne wartości temperatury były oczywiście najniższe (Kasprowy Wierch: 8,9°C, Śnieżka: 9,5°C).

Wartości anomalii, tj. odchyleń od wartości wieloletnich średnich miesięcznych z okresu 1991-2020, zawierały się w granicach od –0,5°C do +0,9°C. Najwyższe anomalie dodatnie zaznaczyły się w północno-zachodniej i wschodniej części kraju, najniższe objęły część południowo-zachodnią.

Najwyższą temperaturę powietrza (36,6°C) odnotowano 3 lipca we Wrocławiu (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych). Warto odnotować, że 2 oraz 3 lipca maksymalne (zanotowane w lipcu 2025) wartości temperatur wystąpiły na prawie wszystkich stacjach synoptycznych. Na Kasprowych Wierchu oraz Śnieżce zanotowano odpowiednio 22,8°C i 21,4°C. 

Najchłodniej było 5 lipca w Białymstoku (5,8°C); 1 lipca na Kasprowym Wierchu oraz 8 i 10 lipca na Śnieżce termometr pokazał odpowiednio 1°C i 2,6°C. Generalnie na wszystkich stacjach najchłodniejszymi okresami były 1-2, 5, 8-12 oraz 30 lipca.

Przestrzenne zróżnicowanie wartości kwantyla 95% maksymalnej dobowej temperatury powietrza jest zbliżone do rozkładu przestrzennego wartości średnich. Natomiast przestrzenny rozkład wartości kwantyla 5% temperatury cechuje silne zróżnicowanie najniższych wartości temperatury minimalnej na obszarze kraju, nie pozwalając na identyfikację spójnego wzorca jej zróżnicowania.

Seria anomalii średniej obszarowej temperatury powietrza w lipcu w Polsce względem okresu referencyjnego (1991-2020) oraz wartość współczynnika kierunkowego trendu (°C/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).

Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat obserwujemy w Polsce silny wzrost temperatury powietrza w lipcu, który wynosi 0,32°C/10 lat (1951-2025). Wartość współczynnika trendu jest zróżnicowana w poszczególnych regionach klimatycznych kraju. Najsilniejszy wzrost temperatury powietrza (od 1951 r.) w lipcu występuje w Karpatach (niemal 2,9°C), najsłabszy na wybrzeżu (2,1°C).

Zgodnie z klasyfikacją termiczną lipiec 2025 r. należy zaliczyć do miesięcy normalnych. Średnia obszarowa dobowa temperatura w Polsce zbliżyła się do kwantyla 95% (czyli wysokich jak na lipiec temperatur) jedynie na początku miesiąca. Kolejne dni charakteryzowały się dużymi wahaniami średniej temperatury – ciepłe przeplatały się z tymi zdecydowanie chłodniejszymi.

♦ OPADY ♦

Obszarowo uśredniona suma opadów atmosferycznych w lipcu 2025 r. wyniosła w Polsce 114,8 mm i była o 27,1 mm wyższa od normy dla tego miesiąca, określonej na podstawie pomiarów w latach 1991-2020. Według klasyfikacji Kaczorowskiej miniony lipiec należy zaliczyć do miesięcy bardzo wilgotnych (opady stanowiły 130,9% normy dla tego miesiąca).

Według klasyfikacji rangowej średniej obszarowej sumy opadów, obejmującej okres od 1951 r., lipiec 2025 r. plasuje się na 13. pozycji. Najbardziej zasobny w opady był lipiec 2011 r. (ze średnią sumą 178,1 mm), najmniej – w 2006 r. (zaledwie 23,9 mm). Rozkład przestrzenny sumy opadów był silnie zróżnicowany.

Wyraźnie zaznaczają się obszary o wysokich sumach opadów w północnej, północno-wschodniej i południowej części Polski. Najwyższe sumy miesięczne (powyżej 200 mm) odnotowano na stacjach synoptycznych na Kasprowym Wierchu, w Bielsku-Białej oraz w Gdańsku i w Kętrzynie. Z kolei najniższe opady, poniżej 60 mm, wystąpiły w Lublinie, Kłodzku i Warszawie. W stosunku do średniej wieloletniej (1991-2020) opady w lipcu 2025 r. zawierały się między 51,4% w Lublinie i aż 283,5% w Gdańsku. Rozkład anomalii odzwierciedlał w znacznym stopniu przestrzenny rozkład opadów.

W pierwszych dniach lipca skumulowana suma wysokości opadów w Polsce pozostawała na stałym poziomie (kontynuacja trendu z końca poprzedniego miesiąca). W kolejnych dniach wartość kumulanty zaczęła sukcesywnie wzrastać. Taki stan rzeczy trwał do końca miesiąca. Ostatnie dni lipca charakteryzował gwałtowny przyrost wartości skumulowanej. Zgodnie z klasyfikacją warunków pluwialnych lipiec 2025 r. należy zaliczyć do miesięcy bardzo wilgotnych.

Ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak również Klimatycznego Bilansu Wodnego (KBW), będącego różnicą pomiędzy wysokością opadów a wielkością parowania. W lipcu 2025 r. najwyższe wartości parowania, osiągające 180 mm wystąpiły na Polesiu (wschodnia część Polski) na Nizinie Śląskiej oraz w Sudetach. Najniższe wartości odnotowano w północnej części kraju oraz na obszarach górskich (szczególnie w Tatrach). 

Klimatyczny Bilans Wodny w lipcu charakteryzowało znaczne zróżnicowanie przestrzenne. Najniższe wartości, sięgające –80 mm, wystąpiły w Sudetach, na Nizinie Mazowieckiej oraz na Wyżynie Lubelskiej. Dodatnie wartości (sięgające 180 mm) odnotowano na Pojezierzu Mazurskim oraz na obszarach górskich.

♦ USŁONECZNIENIE ♦

Lipiec 2025 r. na przeważającym obszarze miał usłonecznienie poniżej normy. Najwięcej pogodnego nieba było w minionym miesiącu na środkowym wschodzie kraju oraz w rejonie Kołobrzegu – tam usłonecznienie wyniosło powyżej 250 godzin (najwięcej – 265,1 h w Terespolu). Dla odmiany najmniej Słońca było na zachodzie kraju i w rejonie Mławy – poniżej 170 godzin (na Śnieżce 147,6 h).

Anomalia usłonecznienia wyniosła zatem 20-40 godz. poniżej normy wieloletniej, a na Nizinie Szczecińskiej, w północnej części woj. lubuskiego, na obszarze od Chojnic po Poznań, a także na Warmii i Mazurach, Suwalszczyźnie i w północno-zachodniej części Mazowsza, odchylenie wyniosło nawet 60 godzin poniżej normy. Jedynie na Kieleczczyźnie, w większości woj. małopolskiego i podkarpackiego oraz wschodnich krańcach lubelskiego oscylowało w granicach normy.

♦ LIPIEC GLOBALNIE ♦

Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza na świecie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla lipca. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.

Podczas gdy w Polsce lipiec 2025 roku został pod względem termicznym sklasyfikowany jako normalny, to w skali globalnej był 3. najcieplejszym lipcem na świecie, ze średnią temperaturą powietrza (ERA5) przy powierzchni Ziemi wynoszącą 16,68°C, czyli o 0,45 stopnia wyższą od średniej dla tego miesiąca w latach 1991-2020. Był to również wyjątkowy okres w Europie – średnia temperatura wyniosła 21,12°C (1,30 stopnia powyżej normy).

Największe dodatnie anomalie dotyczą Półwyspu Skandynawskiego – w jego północnych regionach wystąpiło aż 15 dni z temperaturami powyżej 30°C. Takie wartości odnotowano również przez (rekordowe) 13 kolejnych dni na dwóch stacjach w Norwegii. W Silopi w Turcji 25 lipca padł rekord tego kraju (50,5°C) – po raz pierwszy zarejestrowano tam temperaturę powyżej 50 st. Celsjusza. Pożary lasów dotknęły Macedonię Północną, Albanię, Chorwację, Grecję i wspomnianą Turcję. Z kolei temperatury powietrza w Europie Środkowej i zachodniej Rosji były przeważnie niższe niż wartości średnie z lat 1991-2020.

⇒ Źródło i mapy:

♦ IMGW, AFP, WMO, NOAA, C3S, New Scientist/USA Today