Temperatura, opady i usłonecznienie w listopadzie 2025 roku.
Listopad w 2025 roku na terenie kraju był dość dynamiczny, przeważnie bardziej wilgotny od normy i normalny termicznie, choć właśnie z uwagi na tę normalność, często odbierany jako zimny, zwłaszcza po pierwszym silniejszym incydencie zimowym w drugiej połowie miesiąca. Teraz przyszedł czas na jego podsumowanie.
♦ TEMPERATURY ♦
Średnia obszarowa temperatura powietrza w listopadzie 2025 r. wyniosła w Polsce 4,1°C i była o 0,1 stopnia wyższa od średniej wieloletniej dla tego miesiąca (klimatologiczny okres normalny 1991-2020). Tegoroczny listopad należy zaliczyć do miesięcy normalnych pod względem warunków termicznych.
Najcieplejszym regionem Polski był pas pobrzeży, gdzie średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła 4,8°C (w normie klimatologicznej), najchłodniejszym – Sudety, ze średnią 3,2°C (0,5 stopnia poniżej normy).
Według klasyfikacji rangowej średniej temperatury miesięcznej, obejmującej okres od 1951 r., listopad 2025 r. plasuje się na 35. pozycji i był on chłodniejszy o 2,7 stopnia od rekordowego listopada 1963 r. Najchłodniejszy od początku II połowy XX wieku był listopad 1993 r., kiedy średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła tylko –1,3°C.
Przestrzenne zróżnicowanie temperatury powietrza w listopadzie pokazuje, że wartości średniej miesięcznej temperatury powietrza na całym obszarze kraju, z wyłączeniem terenów podgórskich i górskich, były dodatnie. Najcieplej było na Helu i w Kołobrzegu (5,5°C), Ustce i Świnoujściu (5,4°C), najchłodniej zaś w Zakopanem (1,8°C), Suwałkach (2,9°C) i Elblągu, Chojnicach oraz Jelenią Górą (3,1°C). W szczytowych partiach pasm górskich średnie miesięczne wartości temperatury były oczywiście najniższe (Kasprowy Wierch: –1,4°C, Śnieżka: –0,6°C).
Wartości anomalii, tj. odchyleń od wartości wieloletnich średnich miesięcznych z okresu 1991-2020, zawierały się w granicach od –0,9°C do 1,2°C.
Najcieplej (19,7°C) było 2 listopada w Nowym Sączu (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych) – na mapie figuruje Szczecinek z 21,6 stopnia C, ale prawdopodobnie jest to błąd. Warto odnotować, że najwyższe wartości temperatury w listopadzie wystąpiły na wszystkich stacjach w Polsce w dniach 1-6 i 13-14 listopada. Z kolei najchłodniej (poza stacjami górskimi) było 28 listopada w Jeleniej Górze (–12,7°C). Na Śnieżce 22 listopada odnotowano –12,8°C, dwa dni później na Kasprowym Wierchu było –13,0°C.
Przestrzenny rozkład wartości kwantyla 95% oraz kwantyla 5% temperatury był w listopadzie mocno zróżnicowany i odzwierciedlał lokalne warunki panujące na poszczególnych stacjach. Najwyższe wartości kwantyla 95% maksymalnej temperatury powietrza (przekraczające 17°C) odnotowano w okolicach Tarnowa i Nowego Sącza, najniższe – na Suwalszczyźnie, Warmii i Mazurach oraz na obszarach górskich. Najwyższe wartości kwantyla 5% minimalnej wartości temperatury powietrza wystąpiły na północy i wschodzie kraju (powyżej -4°C). Najniższe wartości zaobserwowano na południu i południowym zachodzie.
Przebieg krzywej zmienności średniej obszarowej temperatury powietrza w Polsce w listopadzie można podzielić na dwa etapy: do połowy miesiąca krzywa utrzymywała się powyżej średniej z wielolecia, natomiast po 15. listopada zaczęła spadać, a wartości poniżej średniej z 1991-2020 utrzymały się do końca okresu.
Seria anomalii średniej obszarowej temperatury powietrza w listopadzie w Polsce względem okresu referencyjnego 1991-2020 oraz wartość trendu (°C/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).
Występujący od szeregu lat wzrostowy trend temperatury powietrza na obszarze Polski był w listopadzie 2025 r. kontynuowany. Tylko od 1951 r. wzrost temperatury w tym miesiącu szacowany jest na 1,5°C. Proces ocieplenia występuje co prawda od połowy lat 90. XX wieku, ale jest on silny. Wartość współczynnika trendu jest zróżnicowana w poszczególnych regionach klimatycznych kraju. Najsilniejszy wzrost temperatury powietrza w listopadzie występuje na pojezierzach (do 1,6°C), najsłabszy – w Sudetach (do 1,1°C).
♦ OPADY ♦
Obszarowo uśredniona suma opadów atmosferycznych w listopadzie 2025 r. wyniosła w Polsce 45 mm i była o 5,3 mm wyższa od normy dla tego miesiąca, określonej na podstawie pomiarów w latach 1991-2020. Według klasyfikacji Kaczorowskiej miniony listopad należy zaliczyć do miesięcy wilgotnych (opady stanowiły 113,4% normy dla tego miesiąca).
Według klasyfikacji rangowej średniej obszarowej sumy opadów, obejmującej okres od 1951 r., listopad 2025 r. plasuje się na 30. pozycji. Najbardziej zasobny w opady był listopad 2010 r. (ze średnią sumą 89,0 mm), najmniej – w 2011 r. (zaledwie 3,4 mm). Rozkład przestrzenny sumy opadów w listopadzie 2025 r. był silnie zróżnicowany.
Najwyższe sumy miesięczne (powyżej 100 mm) odnotowano w Tatrach. Z kolei najniższe opady, poniżej 20 mm, wystąpiły w Gorzowie Wielkopolskim i w Pile. W odniesieniu do normy wieloletniej (1991-2020) opady w listopadzie 2025 r. na obszarze Polski zawierały się w granicach od 40,4% w Gorzowie Wielkopolskim aż do 230,7% w Nowym Sączu. Rozkład anomalii w stosunku do średniej wieloletniej odzwierciedla w znacznym stopniu przestrzenny rozkład opadów.
Listopad 2025 r. należy zaliczyć do miesięcy wilgotnych. Na początku miesiąca odnotowano krótki okres bezopadowy, jednak tendencja przyrostu wartości skumulowanej sumy opadów w całym miesiącu była dodatnia. Największy przyrost skumulowanej zanotowano w połowie listopada.
Ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak również klimatycznego bilansu wodnego (KBW), będącego różnicą pomiędzy wysokością opadów a wielkością parowania. W listopadzie 2025 roku najwyższe wartości parowania, osiągające 14 mm wystąpiły na obszarze południowo-zachodniej Polski. Najniższe wartości odnotowano na północy i północnym-wschodzie oraz na obszarach górskich.
Klimatyczny bilans wodny w listopadzie był dodatni w całym kraju. Najniższe wartości (bliskie 2-5 mm) odnotowano na południowo-zachodnim krańcu kraju. Wartości silnie dodatnie wystąpiły na południowym zachodzie Polski (szczególnie w Sudetach) oraz w Tatrach.
Wysokość opadów atmosferycznych w listopadzie charakteryzuje się dużą zmiennością z roku na rok. Jednak widoczny jest wyraźny trend spadkowy, wskazujący na zmniejszanie się ilości opadów w tym miesiącu (w okresie od 1951 roku) o 5,92 mm (co odpowiada 18,7% normy z lat 1991-2020). Sumy opadów w 2025 r. jednak są nieznacznie powyżej wieloletniej normy.
♦ USŁONECZNIENIE ♦
Pod względem usłonecznienia listopad nie odbiegał znacząco od normy. Na Podlasiu, wschodzie Mazowsza i w rejonie Mławy Słońce świeciło od 30 do 50 godz. Im dalej na zachód i południe, tym pogodnego nieba było więcej – na Pomorzu, Kujawach, Warmii i Mazurach, Ziemi Lubuskiej, w większości Mazowsza, Górach Świętokrzyskich i Lubelszczyźnie – 50-70 godz., na Nizinie Szczecińskiej, w Wielkopolsce, Opolszczyźnie, północy i w centrum woj. śląskiego, północy Małopolski i Podkarpaciu – 70-90 godz., a na Dolnym Śląsku, południu woj. śląskiego i małopolskiego – powyżej 90 godz.
W regionach zachodnich i na krańcach południowych pogodnego nieba było o 20-40 godzin więcej w stosunku do normy wieloletniej 1991-2020. Na pozostałym obszarze anomalia usłonecznienie mieściła się w granicach średniej wieloletniej.
♦ LISTOPAD GLOBALNIE ♦
Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza na świecie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla listopada. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.
Miniony miesiąc był 3. najcieplejszym listopadem na świecie, ze średnią temperaturą powietrza (ERA5) przy powierzchni Ziemi wynoszącą 14,02°C, czyli o 0,65 stopnia wyższą od średniej dla listopada w latach 1991-2020. W Europie było jeszcze cieplej – średnia 5,74°C (o 1,38 stopnia powyżej normy) plasuje listopad jako 5. najcieplejszy w historii pomiarów na Starym Kontynencie.
