Temperatura, opady i usłonecznienie w maju 2025 roku.

Tegoroczny maj zaskoczył wyjątkowym chłodem, niespotykanym od kilkudziesięciu lat. Do tego zachmurzeniem powyżej normy i opadami niższymi od normy, choć akurat z opadami w maju jest kiepsko od dobrych kilku lat. Czas na jego szczegółowe podsumowanie.

♦ TEMPERATURY ♦

Średnia obszarowa temperatura powietrza w maju 2025 r. wyniosła w Polsce 11,1°C i była o 2,2 stopnia niższa od średniej wieloletniej dla tego miesiąca (klimatologiczny okres normalny 1991-2020). Tegoroczny maj należy zaliczyć do miesięcy ekstremalnie chłodnych.

Najcieplejszym regionem Polski było Podkarpacie, gdzie średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła 11,8°C. Jeśli uwzględnimy podział Nizin na część wschodnią i zachodnią, to najcieplejszym obszarem naszego kraju w maju była zachodnia część tego regionu (12,1°C). Z kolei najchłodniej było w Karpatach – tam średnia temperatura powietrza (10,2°C) była o 2,5 stopnia niższa od normy.

Według klasyfikacji rangowej średniej temperatury miesięcznej, obejmującej okres od 1951 r., maj 2025 r. plasuje się na 64. pozycji (był aż o 5,3°C chłodniejszy od najcieplejszego maja 2018 r.). Najchłodniejszy od początku II połowy XX wieku był maj 1980 r., kiedy średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła tylko 9,3°C.

Klasyfikacja warunków termicznych w Polsce w maju, w okresie 1951-2025, na podstawie norm okresu normalnego 1991-2020.

W maju na przeważającym obszarze kraju średnia temperatura powietrza wyniosła od 8°C do 14°C, jednie w obszarach górskich temperatura była niższa. Najcieplej było w Słubicach (12,9°C), Gorzowie Wielkopolskim (12,7°C), Wrocławiu i Zielonej Górze (12,6°C), najchłodniej w Zakopanem (8,3°C), Elblągu (9,4°C), Suwałkach i Lesku (9,8°C). W szczytowych partiach pasm górskich średnie miesięczne wartości temperatury były oczywiście najniższe (Kasprowy Wierch: 0°C, Śnieżka: 1,9°C).

Wartości anomalii, tj. odchyleń od wartości wieloletnich średnich miesięcznych z okresu 1991-2020, zawierały się w granicach od 0°C do –3°C. Na całym obszarze temperatura powietrza była znacznie niższa od normy, przy czym najwyższe anomalie zanotowano na wschodzie kraju.

 Najwyższą temperaturę powietrza (28,7°C) odnotowano 2 maja w Słubicach oraz Lesznie i Poznaniu (28,2°C) (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych). Najcieplejszy okres tego miesiąca przypadł między 2 a 3 oraz 21, 28 i 31 maja. Najchłodniej (poza stacjami wysokogórskimi) było 9 maja w Jeleniej Górze, Kozienicach i Terespolu (–3,6°C) oraz 6 maja w Toruniu i Suwałkach (–3,2°C). 16 maja na Kasprowym Wierchu termometr pokazał –7,8°C, a 6 maja na Śnieżce –6,4°C. Generalnie najchłodniejszym okresem był 6-9, 11-13, 16 i 23 maja – na wszystkich stacjach najniższe wartości temperatury wystąpiły w pierwszej połowie miesiąca.

Przestrzenny rozkład wartości kwantyla 95% temperatury maksymalnej jest zbliżony do warunków termicznych przedstawionych na mapie średniej temperatury miesięcznej. Natomiast przestrzenny rozkład wartości kwantyla 5% temperatury minimalnej pokazuje znaczne zróżnicowanie najniższych wartości temperatury na obszarze kraju z wyraźnym uprzywilejowaniem części zachodniej (najwyższe wartości) oraz najniższymi wartościami (<0°C) notowanymi na północnym wschodzie.

Występujący od szeregu lat wzrostowy trend temperatury powietrza na obszarze Polski, mimo chłodnego maja 2025 r., był kontynuowany. Tylko od 1951 r. przeciętny wzrost temperatury powietrza w tym miesiącu szacowany jest na 1,9°C. Wartość współczynnika trendu jest zróżnicowana w poszczególnych regionach klimatycznych kraju. Najsilniejszy wzrost temperatury powietrza w maju (1951-2025) występuje w Pasie Pobrzeży i Wybrzeży Południowobałtyckich (2,3°C), najsłabszy – na Wyżynach (1,5°C).

Maj charakteryzował się bardzo dużą zmiennością średniej dobowej temperatury powietrza (nawet z dnia na dzień). W przeważającej części miesiąca średnia obszarowa temperatura utrzymywała się poniżej średniej. Odnotowano dwa kilkudniowe okresy, w których wartości temperatury spadły poniżej wartości kwantyla 5%. Dopiero w ostatnich dniach maja temperatura znaczenie przekroczyła wartości średnie dla wielolecia 1990-2020. W kontraście do zeszłego roku (2024), w którym maj zaklasyfikowano jako ekstremalnie ciepły, tegoroczny należy zaliczyć do miesięcy ekstremalnie chłodnych.

♦ OPADY ♦

Obszarowo uśredniona suma opadu atmosferycznego w maju 2025 r. wyniosła w Polsce 57,8 mm i była o 5,8 mm niższa od normy dla tego miesiąca, określonej na podstawie pomiarów w latach 1991-2020. Według klasyfikacji Kaczorowskiej miniony maj należy zaliczyć do miesięcy przeciętnych (opady stanowiły 90,9 proc. normy dla tego miesiąca).

Według klasyfikacji rangowej średniej obszarowej sumy opadów, obejmującej okres od 1951 r., maj 2025 r. plasuje się na 38. pozycji. Należy podkreślić, że to pierwszy od 2022 r. maj, w którym sumy opadów nie były wyraźnie niższe od normy 1991-2020. Najbardziej zasobny w opady był maj 2010 r. (ze średnią sumą 145,9 mm), najmniej – w 1956 r. (zaledwie 24,8 mm). Rozkład przestrzenny sumy opadów w maju 2025 r. był silnie zróżnicowany.

Najwyższe sumy miesięczne odnotowano w Tatrach, na Śnieżce i na stacji synoptycznej w Lesku (powyżej 100 mm). Z kolei najniższe opady, poniżej 30 mm, wystąpiły na Pomorzu Zachodnim i Środkowym oraz w Gorzowie Wielkopolskim. W stosunku do normy wieloletniej (1991-2020) sumy opadów w maju 2025 r. na przeważającym obszarze kraju były niższe od normy.

W północno-zachodniej części Polski miejscami nie przekraczały 50 proc. normy. Na Dolnym Śląsku, a także w Bieszczadach, na Warmii i Mazurach i na stacji synoptycznej w Toruniu przekraczały normę nawet o ponad 130%. Zawierały się w przedziale od 35,5% w Szczecinie do 150,7% w Mikołajkach. Rozkład anomalii odzwierciedlał w znacznym stopniu przestrzenny rozkład opadów.

W 1. części maja skumulowana średnia obszarowa suma opadu w Polsce spadła poniżej kwantyla 5%. W połowie miesiąca nastąpił wzrost wartości do poziomu kwantyla 5%. W 2. części miesiąca odnotowano sukcesywny przyrost wartości, który zadecydował o tym, że pod kątem pluwialnym maj należy zaliczyć do miesięcy normalnych.

Ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak również klimatycznego bilansu wodnego (KBW), będącego różnicą pomiędzy wysokością opadów a wielkością parowania. W maju 2025 r. najwyższe wartości parowania, osiągające 110 mm wystąpiły w zachodniej części Polski, najniższe odnotowano w północnej części kraju oraz na obszarach górskich. Klimatyczny Bilans Wodny w przeważającej części kraju był ujemny. Najniższe wartości sięgające –80 mm wystąpiły na zachodzie (zgodnie z wartościami ET0), największe dodatnie (około 400 mm) odnotowano w Tatrach.

Od roku 1951 r. sumy opadów w maju zmniejszyły się o 3,7 mm na rok, co odpowiada niemal 6% normy z lat 1991-2020. Zauważalna jest wyraźna tendencja spadkowa wysokości opadów w maju, która trwa od kilkunastu lat, jednak sumy opadów w maju 2025 roku nieznacznie odbiegają od tej tendencji.

♦ USŁONECZNIENIE ♦

Również pod kątem usłonecznienia, maj 2025 roku okazał się miesiącem bardziej pochmurnym w stosunku do normy 1991-2020. Największa anomalia ujemna została zanotowana na południu kraju (miejscami 70 godzin Słońca mniej od normy). Natomiast w okolicach Zielonej Góry i Szczecina, Słońce świeciło o 30 godzin dłużej w stosunku do normy.

Najwięcej godzin ze Słońcem było w Warszawie (273), najmniej w Zakopanem (118,2). W maju rozkład pola barycznego nad Europą powodował, że do Polski często napływały chłodne/zimne i stosunkowo wilgotne masy powietrza z północy. Stąd wystąpiło zachmurzenie poniżej normy na przeważającym obszarze kraju.

Warto dodać, że zachmurzenie dość często występowało również w nocy, co uchroniło nas kilka razy przed silniejszymi spadkami temperatury, mogącymi spustoszyć uprawy.

♦ MAJ GLOBALNIE ♦

Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza na świecie dla maja w odniesieniu do lat 1991-2020. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.

Mimo że maj 2025 roku został w Polsce sklasyfikowany jako ekstremalnie chłodny, to globalnie był drugim najcieplejszym majem w historii pomiarów, ze średnią temperaturą powietrza przy powierzchni Ziemi wynoszącą 15,79°C, czyli o 0,53 stopnia wyższą od średniej dla tego miesiąca w latach 1991-2020. Z kolei w Europie średnia temperatura była niższa od normy (o 0,29 stopnia) i wyniosła 12,98°C, przy czym zaobserwowano wyraźny kontrast między poszczególnymi regionami.

Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza w Europie dla maja w odniesieniu do lat 1991-2020. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.

W Europie Wschodniej – od wschodnich Włoch i Bałkanów na południu po Finlandię na północy – temperatury były przeważnie niższe od wartości klimatologicznych z lat 1991-2020. Największe anomalie zimna wystąpiły na północny zachód od Morza Czarnego, ze szczególnym uwzględnieniem zachodniej Ukrainy i okolic. W Bułgarii odnotowano jeden z trzech najzimniejszych majów od 2005 r. Obserwowano również odosobnione obszary anomalii zimna w Hiszpanii i Francji. 

Z kolei w Europie Zachodniej było przeważnie cieplej niż przeciętnie. Islandia miała największą anomalię ciepła z powodu niezwykłej fali upałów w środku miesiąca, która doprowadziła do ustanowienia nowego krajowego rekordu temperatury dla maja (wynoszącego 26,6°C). W Wielkiej Brytanii odnotowała 5. najcieplejszy maj w historii. W części Portugalii, Hiszpanii i południowej Francji pod koniec miesiąca również odnotowano rekordowe temperatury powietrza dla tego okresu.

⇒ Źródło i mapy:

♦ IMGW, AFP, WMO, NOAA, C3S, New Scientist/USA Today