Temperatura, opady i usłonecznienie w październiku 2025 roku.
Subiektywnie październik 2025 roku w naszym kraju, zapisał się w pogodzie jako miesiąc chłodny, pochmurny i mokry. Ale jak subiektywne odczucia mają się do twardych danych z wielolecia? Czas sprawdzić oficjalne podsumowanie miesiąca, opracowane przez specjalistów z IMGW.
♦ TEMPERATURY ♦
Średnia obszarowa temperatura powietrza w październiku 2025 r. wyniosła w Polsce 8,7°C i była o 0,1 stopnia niższa od średniej wieloletniej dla tego miesiąca (klimatologiczny okres normalny 1991-2020). Tegoroczny październik należy zaliczyć do miesięcy normalnych pod względem termicznym.
Najcieplejszym regionem Polski był pas pobrzeży, gdzie średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła 9,8°C (wyższa o 0,4 stopnia od normy), najchłodniejszym – Karpaty, ze średnią 7,7°C (0,7 stopnia poniżej normy).
Według klasyfikacji rangowej średniej temperatury miesięcznej, obejmującej okres od 1951 r., październik 2025 r. plasuje się na 34. pozycji (był chłodniejszy o 3,1 stopnia od rekordowego października 2000 r.). Najchłodniejszy od początku II połowy XX wieku był październik 2003 r., kiedy średnia obszarowa temperatura powietrza wyniosła tylko 5,6°C.
Przestrzenne zróżnicowanie temperatury powietrza w październiku pokazuje, że wartości średniej miesięcznej temperatury powietrza na całym obszarze kraju, z wyłączeniem terenów podgórskich i górskich oraz wschodniej części kraju, przekraczały 8°C. Najcieplej było w Kołobrzegu (10,5°C), Świnoujściu i Ustce (10,4°C) oraz Legnicy i Helu (10,2°C), najchłodniej zaś w Zakopanem (5,6°C), Suwałkach (7,1°C) i Białymstoku (7,4°C). W szczytowych partiach pasm górskich średnie miesięczne wartości temperatury były oczywiście najniższe (Kasprowy Wierch: –1,5°C, Śnieżka: 0,9°C).
Wartości anomalii, tj. odchyleń od wartości wieloletnich średnich miesięcznych z okresu 1991-2020, zawierały się w granicach od –2,7°C do 1,0°C.
Najcieplej (21,3°C) było 23 października w Krakowie (informacja dotyczy jedynie stacji synoptycznych). Warto zauważyć, że na większości stacji maksymalne wartości temperatur wystąpiły w dniach 7-10, 12, 21-23 i 31 października. Na Śnieżce 31 października termometry pokazały 8,8°C, a na Kasprowych Wierchu 6,5°C. Najchłodniej (poza stacjami górskimi) było 20 października w Terespolu (–5,0°C), Kozienicach i Jeleniej Górze (–4,9°C) oraz Białymstoku i Siedlcach (–4,8°C). Najniższe temperatury w górach zanotowano 3 i 27 października – odpowiednio –8,4°C (Kasprowy Wierch) i –5,4°C (Śnieżka).
W przestrzennym rozkładzie wartości kwantyla 95% temperatury maksymalnej gradient wartości temperatury skierowany jest w kierunku z północy na południe. Warte odnotowania są wysokie (>18°C) wartości notowane na Pogórzu Zachodniobeskidzkim (okolice Bielsko-Białej i Tarnowa). Przestrzenne zróżnicowanie wartości kwantyla 5% temperatury minimalnej pokazuje silne zróżnicowanie najniższych wartości temperatury minimalnej na obszarze kraju. Najniższe wartości 5% kwantyla temperatury minimalnej (<–4°C) odnotowano w okolicach Kozienic oraz szczytowych partiach gór.
Seria anomalii średniej obszarowej temperatury powietrza w październiku w Polsce względem okresu referencyjnego 1991-2020 oraz wartość trendu (°C/10 lat); serie wygładzono 10-letnim filtrem Gaussa (czarna linia).
Wartość współczynnika trendu w październiku jest zbliżona w poszczególnych regionach klimatycznych kraju. Najsilniejszy (w skali 75 lat) wzrost temperatury powietrza w październiku występuje w Sudetach i Karpatach (do 1,6°C), najsłabszy – na Wyżynach (do 1,2°C).
Zmienność średniej dobowej obszarowej temperatury powietrza w Polsce od 1 stycznia 2025 r. na tle wartości wieloletnich (1991-2020).
Przebieg krzywej zmienności średniej obszarowej temperatury powietrza w Polsce w październiku wskazuje na naprzemienne występowanie dni poniżej i powyżej średniej z wielolecia 1991-2020. Na początku miesiąca można było zaobserwować incydent, kiedy temperatura spadła poniżej wartości kwantyla 5% (dzień chłodny w porównaniu do innych październików).
♦ OPADY ♦
Obszarowo uśredniona suma opadów atmosferycznych w październiku 2025 r. wyniosła w Polsce 60,5 mm i była o 13,9 mm wyższa od normy dla tego miesiąca określonej na podstawie pomiarów w latach 1991-2020. Według klasyfikacji Kaczorowskiej miniony październik należy zaliczyć do miesięcy bardzo wilgotnych (opady stanowiły 129,8% normy dla tego miesiąca).
Według klasyfikacji rangowej średniej obszarowej sumy opadów, obejmującej okres od 1951 r., październik 2025 r. plasuje się na 18. pozycji. Najbardziej zasobny w opady był październik 1974 r. (ze średnią sumą 162,7 mm), najmniej – w 1951 r. (zaledwie 1,8 mm). Rozkład przestrzenny sum opadów w październiku 2025 r. był słabo zróżnicowany, przekraczając normę na przeważającym obszarze kraju.
Najwyższe sumy miesięczne (powyżej 120 mm) odnotowano na Kasprowym Wierchu oraz na stacjach synoptycznych w Koszalinie i Ustce. Z kolei najniższe opady, poniżej 30 mm, wystąpiły w Zamościu, Sandomierzu, Kłodzku i Słubicach. W stosunku do średniej wieloletniej (1991-2020) opady w październiku 2025 r. zawierały się pomiędzy 50% normy na stacji synoptycznej w Sandomierzu, a 190% normy na stacji synoptycznej w Koszalinie.
Zgodnie z klasyfikacją warunków pluwialnych, październik 2025 r. należy zaliczyć do miesięcy bardzo wilgotnych. Tendencja przyrostu wartości skumulowanej sumy opadów w całym miesiącu była dodatnia. Stopniowo zbliża się do wartości średniej z lat 1991-2020.
Ciekawych informacji dostarcza nam analiza parowania potencjalnego, obliczanego na podstawie standardowych danych meteorologicznych, jak również klimatycznego bilansu wodnego (KBW), będącego różnicą pomiędzy wysokością opadów a wielkością parowania. W październiku 2025 r. najwyższe wartości parowania, osiągające 35 mm wystąpiły w okolicach Rzeszowa. Najniższe wartości odnotowano na północy i północnym-wschodzie oraz na obszarach górskich (szczególnie w Tatrach).
Klimatyczny bilans wodny w październiku był dodatni w całym kraju. Rozkład przestrzenny wartości miał charakter południkowy. Najniższe wartości (bliskie 0 mm) odnotowano na południu kraju (nie wliczając obszarów górskich). Wartości dodatnie odnotowano na północy Polski oraz w górach (wysokich partie Tatr oraz w Beskidach).
Ogólnie, wysokość opadów atmosferycznych w październiku charakteryzuje się znaczną zmiennością z roku na rok, z słabym dodatnim trendem wieloletnim, wskazującym na wzrost opadów w tym miesiącu (w okresie od 1951 roku) o 8,4 mm.
♦ USŁONECZNIENIE ♦
Październik 2025 r. był miesiącem nie tylko wilgotnym, ale także bardzo pochmurnym. Np. na krańcach południowo-zachodnich – w Kotlinie Jeleniogórskiej – miesięczna suma usłonecznienia nie przekroczyła 60 godzin (na Śnieżce 51,2 godz.), a od południowo-wschodniej części woj. lubuskiego po zachodnią Dolnego Śląska, Podhalu, a także w rejonie Wielunia i Płocka ok. 70 godzin.
Na przeważającym obszarze usłonecznienie wynosiło 80-100 godzin, a w rejonie Zatoki Gdańskiej, na Warmii i Mazurach, Mazowszu, Lubelszczyźnie, w Górach Świętokrzyskich, w zachodniej Małopolsce, Górnym Śląsku i Opolszczyźnie 100-120 godz. (najwięcej na Helu – 122,6 godz.). Najbardziej pogodnym dniem był 3 października.
Jeżeli chodzi o anomalię, to na Pomorzu Gdańskim, Warmii i Mazurach, Podlasiu, północy i wschodzie Mazowsza, Lubelszczyźnie, Górnym Śląsku, Roztoczu, a także w rejonie Raciborza i Kołobrzegu usłonecznienie kształtowało się na poziomie normy. Na pozostałym obszarze liczba godzin ze Słońcem była o 10-30 godzin niższa, a na krańcach południowo-zachodnich – o 40-50 godzin.
♦ PAŹDZIERNIK GLOBALNIE ♦
Anomalie średniej przypowierzchniowej temperatury powietrza na świecie w odniesieniu do lat 1991-2020 dla października. Źródło danych: ERA5. Źródło: C3S/ECMWF.
Miniony miesiąc był 3. najcieplejszym październikiem na świecie, ze średnią temperaturą powietrza (ERA5) przy powierzchni Ziemi wynoszącą 15,14°C, czyli o 0,70 stopnia wyższą od średniej dla października w latach 1991-2020. Chłodniej było w Europie – średnia 10,19°C to o 0,6 stopnia więcej niż norma, ale finalnie październik 2025 roku na Starym Kontynencie znalazł się poza pierwszą dziesiątką najcieplejszych w historii pomiarów.
