Temperatury i opady w ostatnim tygodniu lutego, marcowe prognozy i groźba wiosennej suszy.

Ostatni tydzień lutego przyniósł wyraźne wycofywanie się zimy, najszybsze na zachodzie i południu, najwolniejsze na wschodzie i północy. Na przełomie lutego/marca przyszło wyczekiwane przedwiośnie z pogodnym niebem i kilkunastoma stopniami na plusie. Koniec zimy i przejście do coraz bardziej wiosennych klimatów cieszy, ale prognozy są niepokojące, bowiem po suchej zimie zapowiada się suchy początek wiosny.

♦ TEMPERATURY MINIMALNE ♦

Podczas ostatniego weekendu lutego mieliśmy ocieplenie, praktycznie w całej Polsce nie było mrozu, poza Suwalszczyzną, gdzie przy gruncie zanotowano -2 stopnie C.

Na początku tygodnia rozpoczęło się ochłodzenie, ale temperatury przy gruncie nie spadły poniżej -4 stopni C.

W środkowej części tygodnia chwycił większy mróz. W Kętrzynie przy gruncie zanotowano -12 stopni C.

Następnie mróz zaczął ustępować, podczas kolejnej nocy najniższą temperaturę przy gruncie -7 stopni C zanotowano w Zakopanem.

Noc z piątku na sobotę była już na lekkim minusie, choć w części kraju panowały dodatnie wartości na termometrach. Najniższą temperaturę przy gruncie -6 stopni C zanotowano w Jeleniej Górze.

Z soboty na niedzielę biegun zimna przesunął się nad Suwałki, gdzie przy gruncie zanotowano -6 stopni C.

♦ TEMPERATURY MAKSYMALNE ♦

Zeszły tydzień przyniósł podmuch przedwiośnia. W poniedziałek najcieplej +12 stopni C było w Legnicy, a we wtorek +8,2 stopnia C w Legnicy i Rzeszowie.

W środę najwyższą temperaturę +10 stopni C zanotowała stacja w Jeleniej Górze, czwartek również należał do Jeleniej Góry, gdzie słupek rtęci podskoczył do +16,3 stopnia C.

Kulminacja ciepła przypadła na piątek i sobotę. Tym razem najcieplejsze były Słubice, gdzie zanotowano +19,4 stopnia C.

Niedziela przyniosła ochłodzenie, najwyższą wartość +15,3 stopnia C zanotowano w Nowym Sączu.

♦ OPADY ♦

Pod koniec lutego zaczęły rozbudowywać się rozległe wyże, dlatego sumy opadów były coraz bardziej skąpe. Ostatnia wilgotna doba miała miejsce pod koniec ostatniej niedzieli lutego.

Następne dni to brak opadów na przeważającym obszarze kraju, jedynie w regionach południowo-wschodnich odnotowano niewielkie, w wielu miejscach symboliczne opady.

Praktycznie bezopadowo zapisał się cały poprzedni weekend. Dopiero w niedzielę wystąpiły niewielkie opady na południu kraju.

♦ GRUBOŚĆ POKRYWY ŚNIEŻNEJ ♦

Ocieplenie i podmuch przedwiośnia spowodowały szybki ubytek pokrywy śnieżnej. 1. marca śnieg leżał już tylko w regionach północno-wschodnich i częściowo północnych oraz w górach.

♦ Źródło i mapy: IMGW

♦ Ostrzeżenia przed niżówką hydrologiczną ♦

W większości naszego kraju tegoroczna zima była bardziej sucha niż zwykle, z opadami średnio nawet o 50% niższymi niż wynika to z normy wielololetniej 1991-2020. To już druga z rzędu zima, która przynosi niedobory opadów deszczu i śniegu – suszę widać chociażby po wysokości pokrywy śnieżnej w górach – przekroczyła tylko nieznacznie jeden metr, chociaż z normy wieloletniej wynika, że na Kasprowym Wierchu na początku marca kształtuje się na poziomie 150-200 cm, a nierzadko przekraczała 2 m.

Wskaźnik wilgotności gleby w warstwie 100-289 cm @IMGW

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że z wilgocią jest dobrze, ponieważ topniejący śnieg i rozmarzająca gleba sprawiają, że na powierzchni mamy sporo wody, jest błotniście, a wilgotność gleby w płytszych warstwach wysoka. Jednak w głębszych warstwach sytuacja już jest poważna. Na głębokości 100-289 cm na przeważającym obszarze naszego kraju wilgotność gleby wynosi tylko 30-40%, jedynie na południu i krańcach północnych jest nieco większa. Co prawda jest szansa, że sytuacja – po rozmarznięciu gleby – ulegnie przejściowej poprawie, zwłaszcza na północy, to jednak w zachodniej i centralnej części kraju, gdzie śniegu już nie ma, a większych opadów nie widać, sytuacja będzie ulegała regularnemu pogorszeniu.

W północnych regionach naszego kraju, gdzie zalegała spora warstwa śniegu, który topniał powoli (tydzień temu w niedzielę o poranku w Olsztynie i Kętrzynie pokrywa śnieżna miała 10 cm, 12 cm w Gdańsku, 13 cm w Suwałkach i 15 cm na Półwyspie Helskim) i tworzyły się zatory, wzrastał poziom wód w rzekach. W niedzielę o godzinie 18:00 stany alarmowe przekroczone były na stacjach w Elgiszewie na rzece Drętwica (o 1 cm), Prośnie na Guberze (o 34 cm), w Szreńsku na Mławce (o 13 cm) oraz Zbytowej na Widawce (o 10 cm). Jednak w południowej części kraju, gdzie miniona zima była najmniej śnieżna i z największą anomalią opadów poniżej normy, poziom wód w rzekach jest już średni i niski. Na siedmiu stacjach odnotowuje się siedem stacji z przepływami mniejszymi od średnich z wielolecia (SNQ).

Ze względu na pogarszającą się sytuację związaną z brakiem opadów, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG-PIB) wydało w piątek 27. lutego na marzec ostrzeżenie przed niżówką hydrologiczną.
Niżówką hydrologiczną nazywamy stan długoterminowego obniżenia zwierciadła wód gruntowych. Zimą jest to związane przede wszystkim z brakiem śniegu albo silnie zamarzniętą glebą, która nie przepuszcza wody z powierzchni, a latem – konwekcją upałów oraz przedłużającego się okresu bez deszczu. Skutki mogą być poważne – wraz z problemami z zaopatrzeniem w wodę z płytkich ujęć.

Jak informuje PIG-PIB zagrożenie niżówką hydrogeologiczną wystąpi w marcu w województwach: podlaskim, mazowieckim, lubelskim, kujawsko-pomorskim, warmińsko-mazurskim, łódzkim i świętokrzyskim. Jest to nieznaczna poprawa w stosunku do lutego, kiedy stan ten obejmował dziewięć województw. Niżówka hydrogeologiczna częściej występuje latem i jesienią, poprzedzając suszę hydrogeologiczną. “W związku z niżówką hydrogeologiczną zalecamy racjonalne gospodarowanie wodą” – zaznaczył Państwowy Instytut Geologiczny.

Tymczasem prognozy na dalszą część marca są bardzo suche. Tegoroczny marzec ma być trzecim z rzędu marcem anomalnie, a – być może – nawet ekstremalnie ciepłym, z temperaturami nawet o 3-4 stopnie wyższymi od średniej wieloletniej. Na obecną chwilę mamy 50% szansy na to, że średnia temperatura krajowa przekroczy 4 stopnie i jeżeli ta prognoza rzeczywiście się sprawdzi, to jest szansa na najcieplejszy marzec w historii pomiarów instrumentalnych, bijąc rekord 3,8 stopnia, ustanowiony zaledwie dwa lata temu. Do tego marzec ma być miesiącem ekstremalnie suchym, z opadami przynajmniej o połowę niższymi od normy wieloletniej. Szczególnie ciepła i sucha pogoda ma miejsce w I dekadzie i taka też zapowiada się jego II dekada.

 Noce ze względu na dominację słonecznych suchych wyżów, przynoszą liczne przymrozki, które hamują szybki postęp wegetacji. Niektóre noce, zwłaszcza podczas ochłodzenia, przyniosą spadki temperatur do -6/-3 stopni C na standardowej wysokości 2 metrów. W drugiej dekadzie marca, temperatury maksymalne mają się kształtować od 10 do 13 stopni na wschodzie i północy oraz od 14 do 17 stopni C w głębi kraju. Natomiast na zachodzie i południu mogą się zdarzyć dni, w których odnotuje się nawet 20-22 stopni C.

W trzeciej dekadzie marca nad Rosją, nadal ma się utrzymać silny i stabilny układ wysokiego ciśnienia, natomiast na zachodzie kontynentu będziemy mieć do czynienia z niżami i frontami atmosferycznymi. Taki rozkład ciśnienia będzie sprzyjał napływom ciepłych mas powietrza z południa, zatem temperatury maja kształtować się powyżej normy, z wartościami bardzo często przekraczającymi 13-15 stopni C. Oprócz wysokich temperatur nadal ma być skrajnie sucho.

Prognozy długoterminowe wskazują na zmiany dopiero po 25. marca. Wówczas mają przyjść opady, ale i większe ochłodzenie, a więc możliwe są również opady deszczu ze śniegiem i śniegu, a w nocy chwyci kilkustopniowy mróz. Na razie to dość odległy horyzont prognostyczny, a więc obarczony sporym ryzykiem niesprawdzalności. Natomiast co w pogodzie przygotuje nam kwiecień? Na ten moment bardzo trudno nakreślić sensowniejsze scenariusze. Oby nie były one zbyt zimne lub skrajnie suche.