Pomnikowy świerk pospolity “Antoni” z Gór Bardzkich.

Najwyższy w Polsce.

W tym artykule, ponownie wracam w Góry Bardzkie, gdzie oficjalnie rośnie najwyższe drzewo w Polsce, którym jest daglezja zielona “Helena” o wysokości 59,40 m. Wracam, ponieważ rośnie tam również najwyższy, znany obecnie w Polsce świerk pospolity, który – podobnie jak daglezja, został powołany na pomnik przyrody.

Do drzewa dotrzemy tą samą drogą, przy której rośnie daglezja “Helena”, czyli najpierw maszerujemy na wschód, a następnie na południe. Odległość obu drzew od siebie wynosi około 600 metrów. Świerk powołano na pomnik przyrody na mocy tej samej uchwały, która uhonorowała daglezję ( Uchwała nr XXXII2492022 RM w Bardzie z dnia 30.03.2022 r. ). Imię, jakie otrzymał rekordowy okaz to “Antoni”. 

Idąc do “Antoniego” od “Heleny”, ujrzymy go u podnóża górskiego stoku po prawej stronie drogi, w pobliżu niewielkiego strumienia górskiego. Pień drzewa na wysokości około 1,5 metra został oznaczony (pomalowany) jasno-żółtą opaską. Być może pomnikowy osobnik jest również drzewem matecznym, ale nie jestem tego pewien (brakuje na nim numeru w rejestrze).

O spektakularnym odkryciu rekordowego świerka (przez ten sam zespół, który odkrył i zmierzył daglezję “Helenę”) można było przeczytać na stronie Sekcji Drzew Pomnikowych PTD:

Nawet nie znając rekordowej wysokości drzewa, można zauważyć, że odznacza się ono nieprzeciętnym, grubym, walcowatym oraz strzelistym pniem i zdecydowanie wyróżnia się wśród świerków rosnących w pobliżu.

Po dokładnych oględzinach drzewa, trzeba było ustalić najwyższy punkt przy nasadzie pnia i rozpocząć pomiar obwodu pierśnicowego pnia “Antoniego”.

Marek tradycyjnie uwiecznił na fotografiach treehuntera w akcji. ;)) Drzewo rośnie na pochyłości terenu, ale dużo łagodniejszej niż daglezja “Helena”, niemniej i tak należało odszukać dokładne miejsce do odmierzenia 130 cm.

Kiedy już ustaliliśmy punkt do zaczepienia taśmy i rozpoczęcia pomiaru, można było zatoczyć okrąg wokół pnia.

Tak wyglądał efekt dendrometrycznej operacji pomiaru obwodu pierśnicowego pnia. Według informacji znajdującej się w uchwale powołującej drzewo na pomnik przyrody, pień “Antoniego” mierzy w obwodzie 405 cm.

Nam wyszło 397 cm, czyli o 8 cm mniej. Takimi obwodami pni szczycą się najokazalsze świerki. Dla przypomnienia dodam, że na Dolnym Śląsku rośnie jeden z najgrubszych świerków w kraju, którym jest “Maciek” z Kowar: Świerk pospolity “Maciek” z Kowar. Jego Ugałęziona Mość od dołu do góry.

Świerk “Antoni” charakteryzuje się szeroko rozbudowaną szyją korzeniową, sekret jego rozmiarów  – poza sprzyjającymi warunkami pogodowymi, to w dużej mierze bliskość przepływającego strumienia. Z jego dobrodziejstwa, płytko korzeniące się drzewo może korzystać do woli. 

Część korzeni okazu odnajdziemy w odległości nawet kilku metrów od pnia drzewa. Wystają ze ściółki, a ich barwa jest bardzo zbliżona do podłoża.

W materiale ściółki przy korzeniach znajdziemy między innymi szyszki “Antoniego” oraz liście buków, które rosną w pobliżu. Miejscami, część odziomkową pnia i fragmenty szyi korzeniowej drzewa pokrywają mchy.

Podobnie jak daglezja “Helena” nasz wspaniały i rekordowy świerk “Antoni” znajduje się w bardzo dobrej kondycji zdrowotnej i stanie technicznym. Drzewo posiada okazałą i obficie ulistnioną, regularną koronę.

Jego wysokość wynosi aż 55,07 metrów! Tym wynikiem świerk “Antoni” z Gór Bardzkich pokonał wszystkie inne znane świerki, których wysokość dochodziła lub nieco przekraczała 50 metrów.

Tak wygląda zestawienie dziesięciu najwyższych świerków pospolitych w Polsce według Rejestru Polskich Drzew Pomnikowych Piotra Gacha ( REJESTR POLSKICH DRZEW POMNIKOWYCH ) – stan na 05.05.2022 r.

Świerk “Antoni” przewyższa drugiego najwyższego znanego nam świerka aż o 3,27 m, którym jest słynny osobnik rosnący w rezerwacie przyrody “Śrubita” w Beskidzie Żywieckim na terenie województwa śląskiego.

Oto świerk “Antoni” prawie w całej okazałości (do kadru nie zmieścił się fragment wierzchołka). Warto przyjrzeć się tym fotografiom. Na powyższej, którą zrobił Marek, stoję obok drzewa. Dosyć łatwo można mnie zauważyć z uwagi na niebieski, wyróżniający się kolor kurtki. Dzięki temu można zobaczyć, z jakim wspaniałym i bardzo wysokim drzewem mamy tu do czynienia.

Natomiast na tym zdjęciu, obok drzewa stoi Marek, mniej widoczny z uwagi na inny, bardziej zlewający się z barwami otoczenia kolor odzieży. Patrząc na powyższą fotkę, Marek znajduje się po prawej stronie “Antoniego”.

Z kolei na powyżej fotografii, Marek jest lepiej widoczny i znajduje się po lewej stronie pnia okazu.

Z internetowych informacji, które znalazłem o rekordowym świerku, na pewno warto polecić te, które są zamieszczone na:

⇒ MAPADRZEW.COM ( Wiemy gdzie w Polsce rośnie najwyższa „choinka” ),

⇒ SEKCJI DRZEW POMNIKOWYCH PTD ( SEKCJA DRZEW POMNIKOWYCH POLSKIEGO TOWARZYSTWA DENDROLOGICZNEGO – Aktualności – Z kraju i ze świata ),

⇒ oraz na stronie REGIONALNEJ DYREKACJI LP WE WROCŁAWIU ( Nadleśnictwo Bardo Śląskie – Lasy Państwowe ).

P O D S U M O W A N I E

1) W Górach Bardzkich na terenie leśnictwa Opolnica, około 600 metrów dalej na południe od rekordowej daglezji zielonej “Helena”, w tym samym wąwozie rośnie oficjalnie najwyższy świerk pospolity w Polsce, którego wysokość wynosi 55,07 m, a obwód pierśnicowy pnia 397 cm – według mojego pomiaru z 30.04.2022 r. 

2) Drzewo znajduje się w bardzo dobrym stanie zdrowotnym i technicznym, wykształciło imponującą strzałę (pień) oraz posiada bujną, regularną, symetrycznie przebiegającą koronę. W marcu 2022 roku zostało uhonorowane statusem pomnika przyrody, a imię jakie nadano drzewu to “Antoni”. 

3) Imię Antoni jest łacińskiego pochodzenia i wywodzi się od rzymskiego rodu Antoniuszy. Oznacza: wspaniały, doskonały, wybitny. Idealnie oddaje to, czym jest to przepiękne i bezcenne drzewo. W jego sąsiedztwie rośnie kilka niższych świerków oraz daglezji zielonych, na które również warto zwrócić uwagę.

Fot. Nadleśnictwo Bardo Śląskie

4) Edycja wpisu 15.04.2026 r. Niestety ten wyjątkowy świerk jest już martwy, o czym poinformowali jakiś czas temu leśnicy z Nadleśnictwa Bardo Śląskie: “Sukcesywnie do Nadleśnictwa Bardo Śląskie spływają informacje głęboko zaniepokojonych turystów i sympatyków przyrody stanem najwyższego świerka w Polsce „Antoniego”, rosnącego na naszym terenie. Usycha. Już w zeszłym roku pracownicy nadleśnictwa zauważyli niepokojące symptomy. Została zlecona ekspertyza w Zespole Ochrony Lasu we Wrocławiu. Po lustracji terenowej stwierdzono, że „Antoniego” zaatakował kornik – Kołatek świerkowiec (Anobium emarginatum). Ponieważ owad żeruje pod korą nie ma metody, która pozwoliłaby uratować drzewo. Nadleśnictwo monitoruje stan świerka. W sytuacji gdy dojdzie do zagrożenia po jego całkowitym uschnięciu (nieopodal przebiega droga uczęszczana przez turystów) być może zajdzie konieczność podjęcia decyzji o wycięciu świerka. Nadleśnictwo liczy się z koniecznością podjęcia takiej decyzji. Naturalnie po ścięciu, drewno zostanie pozostawione w wąwozie do naturalnego rozkładu będąc środowiskiem życia dla wielu organizmów.”

⇒ Źródło: Nadleśnictwo Bardo Śląskie – Lasy Państwowe

⇒ Zapraszam również do lektury artykułu o daglezji “Helenie” i świerku “Antonim” na blogu Marka: Świerk Antoni i daglezja Helena – nowe pomniki przyrody w gminie Bardo (dolnośląskie).

♦ KAMIEŃ BRYGIDY ♦

Jeżeli zdecydujemy się odwiedzić rekordową daglezję i świerka to warto też zwrócić uwagę na jeszcze jeden obiekt, którym jest głaz narzutowy reprezentujący pomnik przyrody nieożywionej.

Eratyk leży w Dolinie Węglówki, po prawej stronie Długiej Drogi (przedłużenie ulicy Krakowskiej w Bardzie), tj. około 100 metrów przed daglezją “Helena”.

Został on dokładnie opisany przez kolegę Marka i w związku z tym zapraszam do lektury wpisu: Kamień Brygidy w Bardzie.